Sụn và xương dưới sụn: “Bộ đôi” hư tổn tàn phá khớp

Các nghiên cứu khoa học gần đây khẳng định, bên cạnh sự hư hại sụn, xương dưới sụn cũng tổn thương cùng lúc và tác động tiêu cực lên nhau đẩy tiến trình thoái hóa khớp diễn ra nhanh hơn, nặng nề hơn. Vì vậy, nếu có thể tác động đồng thời vào sụn và xương dưới sụn, bảo tồn tối đa hai thành phần này sẽ là hướng đi bền vững, toàn diện trong phòng và cải thiện thoái hóa khớp.

Vai trò “sống còn” của sụn và xương dưới sụn trong tổ chức khớp

Trong cấu trúc khớp, sụn và xương dưới sụn là hai thành phần chính yếu, giúp con người duy trì chức năng vận động.

Sụn đóng vai trò như miếng đệm bao bọc lấy đầu xương, ngăn không cho các đầu xương tiếp xúc trực tiếp với nhau, giúp chống sốc, điều chỉnh áp lực trong khoang khớp để khớp có thể vận động bình thường.

Xương dưới sụn - phần nằm ngay sát bên dưới sụn, đảm nhận nhiệm vụ hỗ trợ tích cực cho sụn trong việc chống sốc, giảm áp lực, giúp khớp vận động dễ dàng. Bên cạnh đó, xương dưới sụn còn cung cấp một phần dinh dưỡng cho lớp sụn can-xi liền kề và thúc đẩy quá trình chuyển hóa nơi sụn.

Bình thường, các tế bào hủy xương thường xuyên hủy xương dưới sụn để tế bào tạo xương tạo nên xương mới, nhằm duy trì và tăng cường khả năng chịu lực của xương dưới sụn. Ở người trẻ và khỏe mạnh luôn có sự cân bằng giữa hai quá trình tạo xương và hủy xương, do đó phần xương dưới sụn luôn đảm bảo thực hiện các chức năng của nó.

Sụn và xương dưới sụn tổn thương đồng thời

Nghiên cứu cho thấy, sự tấn công liên tục của quá trình lão hóa tự nhiên và các tác động cơ học từ những hoạt động hàng ngày khiến các tế bào sụn và xương dưới sụn mất cân bằng giữa hủy hoại và tái tạo, quá trình hủy hoại diễn ra nhanh chóng dẫn tới thoái hóa khớp.

Tiến trình thoái hóa khớp được đặc trưng ngay từ đầu bởi những tổn thương cùng lúc của sụn và xương dưới sụn. Giai đoạn đầu, hình ảnh X-quang đã cho thấy lớp mô sụn không còn được nguyên vẹn mà mỏng đi. Đồng thời, phần xương dưới sụn cũng bắt đầu thay đổi cấu trúc và hình dạng, bị xơ hóa, mật độ khoáng và sự bền chắc giảm sút rõ rệt, xuất hiện các vết nứt nhỏ.

Trong quá trình sụn bị bào mòn, bong tróc ra cùng lúc đó, các vết nứt nhỏ ở xương dưới sụn làm gián đoạn quá trình liên lạc thông tin giữa các tế bào tạo xương và chu chuyển xương, khiến xương không được làm mới và dẫn đến sự hủy hoại tế bào xương, tạo ra các vùng xương rỗng, vùng xương dày - xơ xen kẽ, nhất là tại các khớp chịu lực lớn như khớp gối, cột sống…

Giai đoạn nặng, khi sụn bị hủy hoại hoàn toàn, gần như mất hẳn, hai đầu xương dưới sụn sẽ trực tiếp “đối mặt” nhau kèm theo quá trình “mọc” nhiều gai xương khiến biến dạng khớp, tổn thương toàn bộ cấu trúc khớp, dẫn tới đau nhức kinh niên và tàn phế vĩnh viễn.

Tác động tiêu cực lên nhau đẩy nhanh thoái hóa khớp

Trong tiến trình thoái hóa khớp, sụn và xương dưới sụn có mối liên quan mật thiết với nhau, chỉ cần một trong hai thành phần bị tổn thương sẽ tác động xấu đến thành phần còn lại.

 

sun-va-xuong-duoi-sun-hu-ton

Sụn và xương dưới sụn tổn thương cùng lúc, tác động tiêu cực lên nhau khiến khớp thoái hóa nhanh hơn
và nặng nề hơn

 

Sụn thoái hóa, bề mặt nứt gãy, bong tróc không bảo vệ được các đầu xương, ngược lại còn chà xát vào đầu xương dưới sụn, là yếu tố làm hủy hoại xương dưới sụn. Xương dưới sụn bị tổn thương khiến lớp sụn mất đi "điểm tựa" chịu lực và một nguồn cung cấp dinh dưỡng, đồng thời còn làm xuất hiện các chất gây viêm cytokine tác động xấu tới sụn, khiến sụn hư hại nhanh hơn.

Các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu mối quan hệ hai chiều này bằng cách gây chấn thương khớp gối ở chuột. Trong tuần lễ từ 1 đến 4, sụn bị yếu đi làm tăng áp lực lên các vùng sụn này và dẫn đến sự tăng lực tác động lên phần xương dưới sụn. Những tín hiệu phản hồi về cơ thể sẽ làm gián tiếp tăng sự tạo xương, gây nên hiện tượng xơ đặc xương dưới sụn. Sự tăng xương bất thường này không làm xương chắc hơn mà lại làm hoại tử xương, gây chết xương dưới sụn, từ đó tác động tiêu cực ngược trở lại lớp sụn liền kề, khiến chúng vừa bị tổn thương nhanh chóng và vừa trở thành yếu tố tăng cường tổn thương ở xương dưới sụn… Vòng xoắn bệnh lý này cứ tiếp diễn khiến thoái hóa khớp ngày một nhanh và nặng nề hơn.

Mục tiêu bền vững trong phòng và cải thiện thoái hóa khớp

Làm chậm tiến trình thoái hóa, bảo tồn hệ xương khớp là một trong những thách thức của y học hiện đại. Việc cải thiện bằng thuốc giảm đau, kháng viêm tồn tại nhiều tác dụng không mong muốn, không khắc phục được từ gốc, chỉ dùng ở giai đoạn cấp tính và phải có sự giám sát chặt chẽ của chuyên gia. Bên cạnh đó, việc cải thiện không đúng cách, sử dụng sản phẩm đội lốt Đông y không rõ nguồn gốc nguyên liệu, không có chứng minh khoa học làm lu mờ triệu chứng bệnh, khiến khớp càng xuống cấp trầm trọng.
Những năm gần đây, việc nuôi dưỡng và tái tạo mô sụn bằng hoạt chất sinh học từ thiên nhiên tuy đã được công nhận hiệu quả đáng kể, song thành phần quan trọng bậc nhất còn lại trong cấu trúc khớp là xương dưới sụn vẫn còn bỏ ngỏ.

Những phát hiện về mối quan hệ chặt chẽ giữa sụn và xương dưới sụn trong quá trình phát triển và thoái hóa, cũng như sự tổn thương đồng thời của hai thành phần này trong cơ chế bệnh sinh thoái hóa khớp đã mở ra hướng phòng và cải thiện mới. Theo đó, nếu có thể tác động đồng thời vào sụn và xương dưới sụn, cân bằng lại quá trình hủy hoại và tái tạo của các tế bào tại đây, phục hồi song song hai yếu tố này sẽ là giải pháp hữu hiệu và trúng đích trong việc phòng trị thoái hóa khớp.

Mỹ Xuân



Khám thoát vị đĩa đệm ở đâu tốt? Top địa chỉ khám uy tín
Khám thoát vị đĩa đệm cần tiến hành sớm, bởi nếu phát hiện và điều trị bệnh kịp thời sẽ hạn chế tối đa tổn thương đĩa đệm, ổn định cấu trúc cột sống và đảm bảo chức năng vận...
Chi tiết
Hai nhóm thuốc điều trị bệnh gút được sử dụng phổ biến hiện nay
Gút (gout) là bệnh khớp mạn tính chưa có giải pháp điều trị dứt điểm, chỉ có thể kiểm soát triệu chứng và cơn đau bằng việc uống thuốc. Bài viết này sẽ chia sẻ đến các bạn thông tin về...
Chi tiết
Paget xương là bệnh gì? Có nguy hiểm không?
Paget xương là một dạng rối loạn chu trình tái tạo xương khiến xương bị suy yếu, biến dạng và dễ gãy. Đây là bệnh xương mạn tính, thường xảy ra ở nam giới ngoài 40 tuổi và những vị trí có...
Chi tiết
Bệnh viêm khớp: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
Bệnh viêm khớp là danh từ chung chỉ các vấn đề bất thường của xương khớp làm suy giảm chức năng hệ vận động. Các bệnh lý viêm xương khớp này có thể xảy đến với bạn và tôi vào bất...
Chi tiết

Thoái hóa khớp: Đừng đợi đến lúc phải phẫu thuật
Phẫu thuật thay khớp là “nước cờ cuối” trong cuộc chiến chống lại thoái hóa khớp do tuổi già hoặc chấn thương… Đa phần, các bệnh nhân khớp bước vào ca mổ đều đã có tổn thương nặng...
Chi tiết
Thoái hóa đốt sống cổ: bệnh không nên xem thường
Thoái hóa đốt sống cổ là bệnh có thể gặp ở mọi đối tượng, từ thanh niên đến người cao tuổi. Vì thế, khi có bất kỳ triệu chứng nào như cảm giác đau khó chịu nơi vùng cổ, gáy, người...
Chi tiết
Dấu hiệu cảnh báo bệnh thoát vị đĩa đệm
Đau nhức ở vùng cổ, cánh tay, vai, mông đùi, cẳng chân, bàn chân. Cơn đau tăng nhiều hơn khi đứng lên ngồi xuống, khi đi bộ với khoảng cách ngắn, … đều là những triệu chứng của bệnh thoát...
Chi tiết
Các khớp ngón tay đau nhức tố cáo bệnh gì?
Có rất nhiều bệnh lý xương khớp được thể hiện sớm qua triệu chứng đau các khớp ngón tay. Sớm “bắt mạch” được bệnh sẽ giúp người bệnh có hướng cải thiện kịp thời và hiệu quả.
Chi tiết
Truy tìm nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm
Đau từ thắt lưng lan xuống mông và chân, thậm chí khi ngồi lâu hoặc đi lại nhiều cảm giác đau sẽ nhân lên gấp nhiều lần… là những dấu hiệu của thoát vị đĩa đệm. Hiểu rõ về các nguyên...
Chi tiết
Bệnh xương khớp và thảo dược trong vườn
Được “bà mẹ” thiên nhiên ưu đãi, Việt Nam đã có một hệ sinh thái phong phú và đa dạng, đặc biệt là một tiềm năng lớn về tài nguyên cây thuốc. Phát huy những thế mạnh đó, người dân đã...
Chi tiết
Collagen Peptide thiên nhiên - Giải pháp vượt trội cho bệnh xương khớp
Những phát hiện về vai trò của xương dưới sụn gần đây đã mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc phòng và cải thiện các bệnh xương khớp. Theo đó, phát minh dưỡng chất sinh học Collagen Peptide...
Chi tiết
Tổn thương xương dưới sụn - nhận diện mới của thoái hóa khớp
Thoái hoá khớp tuy không gây chết người như các bệnh tim mạch hay ung thư nhưng lại gây nhiều đau đớn khi vận động, hạn chế khả năng hoạt động, sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân và là nguyên...
Chi tiết
Chăm sóc khớp toàn diện giúp ngăn chặn thoái hóa khớp
Với khả năng tác động mạnh mẽ lên sụn khớp và mô xương, Collagen Peptide - một loại peptide (chuỗi các a xít amin) được các nhà khoa học nghiên cứu sinh học phân tử chứng minh khả năng bảo vệ...
Chi tiết
Phục Hồi Xương Dưới Sụn: Bước đột phá trong kiểm soát thoái hóa khớp
Tăng cường khả năng vận động, làm chậm quá trình thoái hóa khớp nhằm đẩy lùi nguy cơ tàn phế là một trong những thách thức của y học. Mới đây, sự can thiệp của ngành sinh học phân tử tế...
Chi tiết