Đầu gối đau khi leo cầu thang có đáng lo? Khắc phục ra sao?

03:10 17/08/2023

Mỗi bước lên xuống cầu thang, đầu gối phải “gánh” một lực tương đương 3-6 lần trọng lượng cơ thể. Đây là nỗi ám ảnh với người đau khớp gối. Cấu trúc phối hợp phức tạp giữa xương bánh chè, xương đùi, dây chằng và các nhóm cơ chân khiến chỉ cần một mắt xích suy yếu cũng có thể khiến tình trạng khớp gối trở nên tồi tệ hơn. Điều gì thực sự xảy ra với đầu gối đau khi leo cầu thang? Cùng JEX tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

đau đầu gối khi leo cầu thang​

Tình trạng đầu gối đau khi leo cầu thang​ là gì?

Đau đầu gối khi leo cầu thang thường là dấu hiệu của các vấn đề cơ học cụ thể trong khớp. Khớp xương bánh chè – xương đùi chịu lực đáng kể khi leo lên cầu thang, trong khi khớp xương chày – xương đùi chịu tải trọng tương tự khi đi xuống cầu thang. Áp lực tập trung này có thể làm lộ ra các vấn đề tiềm ẩn mà bạn không nhận thấy khi đi bộ trên mặt phẳng.

Nguyên nhân khiến đầu gối bị đau khi leo cầu thang

Mặc dù leo cầu thang làm tăng tải trọng lên đầu gối, nhưng cơn đau thường xuất phát từ tình trạng bệnh lý sẵn có ở sụn, xương bánh chè hoặc các mô mềm xung quanh. Đây là những nguyên nhân phổ biến gây đầu gối đau khi leo cầu thang:

1. Chấn thương đầu gối

Đau đầu gối khi leo cầu thang sau chấn thương thường là dấu hiệu tổn thương các cấu trúc bên trong khớp như sụn chêm, dây chằng, sụn khớp hoặc gân bánh chè, vì khi lên xuống cầu thang, khớp gối phải gập sâu và chịu lực lớn hơn.

Một số nguyên nhân thường dẫn đến chấn thương đầu gối là: rách sụn chêm, tổn thương dây chằng chéo trước, tổn thương sụn/xương bánh chè hoặc viêm gân bánh chè. Đầu gối bị chấn thương thường khiến việc leo hoặc xuống cầu thang trở nên khó khăn và đau đớn hơn hẳn so với đi bộ trên mặt phẳng.

chấn thương gối gây khó khăn khi leo cầu thang

Đầu gối bị chấn thương có thể cản trở và gây khó khăn khi leo hoặc xuống cầu thang.

2. Thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối phát triển khi tốc độ sụn bị phá hủy nhanh hơn khả năng sửa chữa của cơ thể. Sụn khỏe mạnh có độ dày từ 2-4mm và giúp khớp chuyển động trơn tru, ít ma sát. Khi sụn mỏng đi, xương bên dưới chịu áp lực ngày càng tăng và phát triển các thay đổi phản ứng, bao gồm gai xương và xơ cứng dưới sụn.

Leo cầu thang thường là động tác “bộc lộ” cơn đau sớm nhất ở người thoái hóa khớp vì khớp gối phải chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể trong khi vận động với biên độ lớn. Phần khớp thường bị thoái hóa trước tiên, gây ra tình trạng chân vòng kiềng, làm tăng thêm lực tác động lên phần khớp gối bên trong.

3. Viêm khớp gối

Viêm khớp gối và các dạng viêm khớp khác có thể gây đau và sưng, đặc biệt là trong các hoạt động gây áp lực lên đầu gối, chẳng hạn như lên xuống cầu thang. Viêm khớp là do sụn bảo vệ xương bị mỏng đi hoặc tổn thương, có thể phát triển dần dần theo thời gian hoặc sau chấn thương. Nếu bạn nhận thấy đau, sưng và cứng khớp ngày càng nặng hơn khi vận động, thì viêm khớp có thể là nguyên nhân.

4. Viêm gân và viêm bao hoạt dịch

Các hoạt động lặp đi lặp lại hoặc tăng cường độ tập luyện đột ngột có thể gây kích ứng các gân xung quanh đầu gối. Khi bị viêm, các gân này có thể gây ra đau nhói hoặc đau âm ỉ, đặc biệt là khi leo cầu thang hoặc bước lên bậc thang.

gân ở đầu gối chịu tải trọng khi leo cầu thang

Các gân này chịu tải trọng lớn trong quá trình leo và xuống cầu thang

Viêm bao hoạt dịch cũng gây ra đau đớn khi bạn cố gắng đi lại hoặc leo cầu thang. Bao hoạt dịch chứa dịch giúp giảm ma sát giữa xương, gân và da quanh khớp gối, khi bị viêm sẽ sưng và giảm khả năng đệm tự nhiên. Trong khi đó, leo cầu thang đòi hỏi gối gập sâu hơn, chịu lực tải lớn hơn gấp 3–6 lần trọng lượng cơ thể và cơ tứ đầu đùi phải co kéo mạnh để nâng cơ thể lên từng bậc. Những yếu tố này khiến bao hoạt dịch bị chèn ép và ma sát nhiều hơn, gây đau rõ rệt hơn so với đi bộ bình thường. (1)

5. Tổn thương sụn chêm và dây chằng khớp gối

Tổn thương hay rách sụn chêm gây ra các triệu chứng cơ học khi leo cầu thang. Mảnh sụn bị rách có thể kẹt giữa các bề mặt khớp, gây đau nhói hoặc kẹt khớp. Bệnh nhân thường mô tả cảm giác đầu gối “bị lỏng” khi mảnh sụn không ổn định cản trở chuyển động trơn tru. Cảm giác đau dọc theo đường khớp khu trú ở sụn chêm bị ảnh hưởng, giúp phân biệt với cơn đau lan tỏa vùng xương bánh chè – xương đùi.

Chấn thương dây chằng làm thay đổi cơ chế hoạt động của khớp gối, có thể gây mất ổn định khi leo cầu thang. Ngay cả những vết rách một phần cũng làm suy giảm khả năng cảm nhận vị trí của khớp gối, khiến việc vận động có kiểm soát trở nên khó khăn. Việc xuống cầu thang đặc biệt gây khó khăn cho đầu gối bị thiếu ACL vì sự co cơ tứ đầu lệch tâm phải kiểm soát việc gập gối mà không có sự hỗ trợ thường xuyên của dây chằng. Các kiểu vận động bù trừ phát triển, thường chuyển tải trọng sang chân đối diện.

6. Triệu chứng của nhiều bệnh lý khớp gối

Đau đầu gối khi leo cầu thang không phải là một bệnh lý riêng biệt, mà là triệu chứng chung có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau ở khớp gối như căng cơ tạm thời, đến các bệnh lý mạn tính như thoái hóa khớp, hoặc chấn thương cấu trúc bên trong khớp như rách sụn chêm, tổn thương dây chằng. Vì khớp gối phải chịu lực gấp 3-6 lần trọng lượng cơ thể khi lên xuống cầu thang, đây thường là động tác đầu tiên “bộc lộ” các bất thường tiềm ẩn trong khớp mà khi đi bộ bình thường chưa biểu hiện rõ.

Tình trạng leo cầu thang đau đầu gối có nguy hiểm không?

Đa số các trường hợp leo cầu thang đau đầu gối không phải là tình trạng nguy hiểm ngay lập tức, đặc biệt nếu cơn đau chỉ thoáng qua, xuất hiện sau ngồi lâu… và tự cải thiện khi nghỉ ngơi. Thông thường, các triệu chứng này có thể cải thiện tốt bằng nghỉ ngơi, chườm lạnh và điều chỉnh thói quen vận động mà không để lại hậu quả.

Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc đi kèm các triệu chứng như sưng, cứng khớp, cảm giác gối lỏng lẻo mất vững hoặc tiếng lạo xạo bất thường, chủ động thăm khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh tổn thương sụn khớp vĩnh viễn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động về lâu dài.

Làm thế nào để cải thiện đau đầu gối đau khi leo cầu thang​?

Các lựa chọn điều trị cho chứng đau đầu gối khi lên xuống cầu thang:

1. Xử lý tại nhà

Hầu hết các trường hợp đau đầu gối khi leo cầu thang có thể cải thiện tại nhà bằng các phương pháp không cần phẫu thuật như RICE bao gồm: Rest (Nghỉ ngơi) – Ice (Chườm đá)- Compression (Băng ép) – Elevation (Kê cao) cụ thể là:

  • Rest (Nghỉ ngơi): Tránh leo cầu thang trong vòng 48-72 giờ.
  • Ice (Chườm đá): Đắp đá trong 15-20 phút mỗi 2-3 giờ.
  • Compression (Băng ép): Đeo băng quấn đầu gối để giảm sưng.
  • Elevation (Nâng cao): Giữ đầu gối cao hơn mức tim.

2. Dùng thuốc

Nếu tình trạng đau gối khi leo cầu thang vẫn không thuyên giảm sau khi áp dụng các biện pháp RICE, người bệnh có thể cân nhắc sử dụng các loại thuốc như NSAIDs (Ibuprofen) để giảm đau và kháng viêm, hoặc paracetamol cho người không dùng được NSAIDs.

Các sản phẩm bôi ngoài da như gel chứa capsaicin hoặc menthol cũng hỗ trợ giảm đau tạm thời, không giải quyết nguyên nhân gốc rễ. Nếu cơn đau không cải thiện, người bệnh nên đến chuyên khoa Cơ – Xương – Khớp để được bác sĩ chẩn đoán và có hướng điều trị kịp thời.

dùng thuốc điều trị đau gối khi leo cầu thang

Dùng thuốc là biện pháp giảm đau ngắn hạn có thể được sử dụng để giúp kiểm soát sự khó chịu, khi cần thiết.

3. Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu có thể giúp bạn tăng cường sức mạnh cơ bắp xung quanh đầu gối và cải thiện độ linh hoạt của khớp gối. Các kỹ thuật viên có thể đề xuất các bài tập nhắm vào cơ tứ đầu, cơ gân kheo và cơ mông để đầu gối của bạn được hỗ trợ tốt hơn và giảm bớt áp lực.

Các bài tập cụ thể có thể giúp ích:

  • Tăng cường sức mạnh cho cơ tứ đầu, cơ gân kheo và cơ mông.
  • Cải thiện sự ổn định của hông và cơ bụng.
  • Tăng cường phạm vi chuyển động
  • Thúc đẩy việc theo dõi xương bánh chè đúng cách

Chuyên gia vật lý trị liệu cũng có thể hướng dẫn bạn tìm ra kỹ thuật leo cầu thang phù hợp nhất để bạn giảm đau khi leo cầu thang.

tập vật lý trị liệu đi lại đầu gối

Người bệnh đang tập vật lý trị liệu tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình – BV Đa khoa Tâm Anh. Ảnh: BV ĐKTA

3. Can thiệp phẫu thuật

Phẫu thuật không phổ biến, nhưng có thể được khuyến nghị nếu người bệnh có vết rách sụn chêm hoặc vấn đề cơ học khác không cải thiện sau điều trị không phẫu thuật, chẳng hạn như nội soi khâu hoặc cắt sụn chêm, thay khớp một phần hoặc toàn phần tùy mức độ tổn thương.

Những cách phòng ngừa đau đầu gối khi leo cầu thang

Vì leo cầu thang làm tăng áp lực lên khớp gối, nên bất kỳ điểm yếu hay bất thường nào ở xung quanh đầu gối cũng đều dễ nhận thấy. Để tránh gặp phải tình trạng đầu gối đau khi leo cầu thang, mỗi người nên chủ động bảo vệ và duy trì chức năng khớp gối. Đây là một số gợi ý:

1. Điều chỉnh lối sống và sinh hoạt

  • Kiểm soát cân nặng: Đây là điều quan trọng đầu tiên mà bạn nên thực hiện. Bởi vì giảm cân giúp giảm áp lực trực tiếp lên khớp gối khi đi lại.
  • Sử dụng tay vịn để hỗ trợ: Tay vịn là người bạn tốt giúp giảm tải trọng lên đầu gối khi leo cầu thang. Bằng cách bám vào tay vịn, bạn có thể chuyển một phần trọng lượng cơ thể từ đầu gối lên phần thân trên, giúp mỗi bước đi bớt đau đớn và vững chắc hơn.
  • Leo bằng chân khỏe hơn: Nếu một đầu gối đau hơn đầu gối kia, hãy bắt đầu leo ​​bằng chân khỏe hơn. Khi xuống dốc, hãy leo bằng chân yếu hơn. Bằng cách này, bạn có thể phân bổ tải trọng đều hơn và giảm bớt sự khó chịu.
  • Hãy cân nhắc sử dụng nẹp đầu gối: Nẹp đầu gối có thể giúp bạn tăng cường sự hỗ trợ và ổn định cho khớp gối, đặc biệt nếu bạn mắc các bệnh như tổn thương dây chằng, giúp ngăn ngừa chấn thương thêm.
  • Chỉ leo cầu thang khi cần thiết: Nếu bạn bị đau đầu gối dữ dội hoặc đang trong giai đoạn tái phát, tốt nhất là nên tránh leo cầu thang. Thay vào đó là sử dụng thang máy cho đầu gối có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi.
tay vịn khi leo cầu thang khi đau đầu gối

Sử dụng tay vịn khi leo cầu thang có thể hỗ trợ cải thiện phần nào áp lực lên đầu gối.

2. Tập luyện và vận động

Cơ bắp căng cứng quanh khớp gối và hông có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng vận động, gây lệch khớp và đau nhức. Việc tập luyện giúp kéo giãn nhẹ nhàng các cơ gân kheo, cơ bắp chân và dải chậu chày có thể làm giảm áp lực quanh xương bánh chè.

Dưới đây là một số bài tập tăng cường sức mạnh giúp củng cố các nhóm cơ xung quanh khớp gối. Thực hiện đúng kỹ thuật để tránh chấn thương, giảm thiểu rủi ro và tăng cường độ khi bạn khỏe hơn:

  • Bài tập squat
  • Động tác chùng chân gập gối
  • Bài tập nâng gót chân
  • Bài tập duỗi chân

3. Thay đổi chế độ ăn uống

Xây dựng chế độ ăn uống cho người có nguy cơ bị đau nhức đầu gối khi leo cầu thang cần:

3.1. Tăng thực phẩm có tính kháng viêm

  • Các loại cá béo (cá hồi, cá thu, cá mòi…) giàu Omega-3 giúp giảm viêm khớp
  • Rau củ có màu xanh đậm (bông cải xanh, cải bó xôi, cải xoăn…) có nhiều chất chống oxy hóa
  • Trái cây mọng (việt quất, dâu tây, nho… ) giàu polyphenol kháng viêm
  • Nghệ, gừng cũng nên được thêm vào bữa ăn hàng ngày như nguồn curcumin tự nhiên
bổ sung nghệ vào chế độ ăn uống

Một vài cách bổ sung nghệ vào chế độ ăn uống hàng ngày cũng có thể góp phần xoa dịu cơn đau ở khớp gối.

3.2. Hạn chế thực phẩm gây viêm

  • Đường tinh luyện, thực phẩm chế biến sẵn
  • Chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (đồ chiên rán, thức ăn nhanh)
  • Thịt đỏ chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói)
  • Đồ uống có cồn, nước ngọt có ga

3,3. Đảm bảo đủ canxi và vitamin D

Hai khoáng chất này giúp hỗ trợ sức khỏe xương dưới sụn, giảm nguy cơ loãng xương làm tăng áp lực lên khớp:

  • Sữa và chế phẩm từ sữa, đậu phụ, hạnh nhân…
  • Tắm nắng hợp lý hoặc bổ sung vitamin D theo chỉ định

3.4. Bổ sung protein chất lượng và uống đủ nước mỗi ngày

Để hỗ trợ duy trì chức năng và khối lượng cơ quanh khớp gối (đặc biệt cơ tứ đầu đùi), bạn nên ăn đủ lượng đạm mỗi ngày. Người trưởng thành cần 0,8g protein/kg cân nặng/ngày. Ví dụ: người nặng 60kg cần khoảng 48g protein/ngày. Đồng thời, để duy trì độ nhớt và chức năng bôi trơn tự nhiên của dịch khớp, bạn cũng cần uống đủ 2-2.5l nước mỗi ngày.

Ở một số bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối hoặc đau do tổn thương sụn, viêm khớp, có thể nhận được lợi ích từ việc bổ sung các dưỡng chất có tác dụng làm chậm sự tiến triển của bệnh và hỗ trợ tái tạo sụn khớp. Theo đó, bổ sung dưỡng chất như Collagen Peptide thủy phân, Collagen Type II không biến tính, Chondroitin Sulfate, Turmeric Roof … có thể giúp cải thiện khả năng bôi trơn và sự thoải mái của khớp.

Trong đó, Collagen Type II không biến tính và Turmeric Roof là hai thành phần có nhiều bằng chứng lâm sàng về hiệu quả giảm đau, giảm viêm và cải thiện các tình trạng đau nhức tại khớp gối. Đặc biệt, sự kết hợp các dưỡng chất này còn giúp hỗ trợ giảm cứng khớp và cải thiện chức năng vận động toàn diện.

Đầu gối đau khi leo cầu thang​ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân tiềm ẩn, mỗi trường hợp cần một kế hoạch điều trị cụ thể. Vì vậy việc thăm khám bởi các bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ có thể đánh giá tình trạng khớp gối, đề xuất các bài tập và xây dựng một chương trình phục hồi cá nhân hóa, từ đó giúp kiểm soát và bảo vệ sức khỏe khớp gối lâu dài.

08:31 09/11/2026
Share Facebook Share Twitter Share Pinterest

Bài viết khác


Những thông tin, bài viết trên website Jex.com.vn chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu thông tin. Không thay thế cho việc chẩn đoán, khám và điều trị y khoa. Do đó JEX không chịu trách nhiệm về những trường hợp tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ