Xương khớp kêu lục cục kéo dài có nguy hiểm không?

Xương khớp kêu lục cục là bệnh gì?

Xương khớp kêu lục cục là tình trạng các bọt khí hình thành trong khoang khớp. Các khớp được bao quanh bởi dịch khớp, giúp giảm ma sát giữa sụn và khớp trong quá trình vận động. Theo thời gian, khí tích tụ quanh các khớp tạo thành những bong bóng nhỏ trong dịch khớp. Khi vận động, những bong bóng này có thể vỡ ra, tạo ra tiếng lục cục, rắc rắc.

Những tiếng này phát ra khi bạn cử động các khớp là do sự giải phóng các bong bóng khí hòa tan trong dịch khớp. Tiếng kêu lục cục, lạo xạo hoặc rắc rắc ở các khớp khi cử động là hiện tượng khá phổ biến. Đa số các trường hợp, đây chỉ là phản ứng sinh lý bình thường của khớp. Tuy nhiên, nếu tiếng kêu xuất hiện thường xuyên kèm theo đau nhức, sưng hoặc hạn chế vận động thì có thể liên quan đến một số bệnh lý xương khớp.

Tại sao xương khớp kêu lục cục?

Các khớp xương kêu lục cục có thể do các nguyên nhân sau đây:

1. Nguyên nhân sinh lý

Các nguyên nhân sinh lý gây ra tiếng động ở khớp bao gồm:

• Đè nén bong bóng khí: Dịch khớp đóng vai trò như chất bôi trơn cho các khớp. Dịch này chứa các loại khí như carbon dioxide, oxy và nitơ. Khi khớp kêu răng rắc (do vô tình hoặc bạn cố tình bẻ khớp), âm thanh nghe thấy là do các bọt khí trong dịch khớp bị vỡ và thoát ra ngoài.
• Ma sát trong khớp: Khi các khớp chuyển động, các gân gần đó sẽ di chuyển nhẹ ra khỏi vị trí ban đầu, điều này có thể gây ra ma sát trong khớp. Bạn có thể nghe thấy tiếng động khi có ma sát, như khi các bề mặt sụn cọ xát vào nhau, khi một gân trượt trở lại vị trí cũ. Điều này đặc biệt phổ biến ở đầu gối và mắt cá chân. Tiếng kêu lách tách của các dây chằng bị kéo căng khi trượt trên bề mặt xương của khớp cũng có thể gây ra tiếng động.

2. Nguyên nhân bệnh lý

Khi tiếng lạo xạo khớp đi kèm với đau nhức, có nghĩa là xương khớp đang gặp vấn đề nào đó. Nếu không được điều trị, tình trạng bệnh lý ở khớp có thể trở nên nghiêm trọng hơn, dẫn đến đau khớp dữ dội, mất khả năng vận động và biến dạng khớp.

• Thoái hóa khớp: Dạng viêm khớp phổ biến nhất gây ra tiếng lạo xạo khi cử động là thoái hóa khớp, một loại viêm khớp thoái hóa liên quan đến tuổi tác và hao mòn khớp quá mức. Trong trường hợp này, các yếu tố cơ học và sinh hóa kết hợp lại gây ra sự thoái hóa sụn. Sự mất mát của sụn dẫn đến các mảng sần sùi, ảnh hưởng đến chuyển động của khớp, gây ra các tiếng kêu khó chịu, cứng khớp, yếu khớp và đau nhức.
• Khô khớp: Khô khớp là tình trạng lượng dịch khớp suy giảm, khiến khớp không được bôi trơn đầy đủ khi vận động. Điều này làm tăng ma sát giữa các đầu xương, gây ra các triệu chứng như khớp kêu lục cục, lạo xạo, cứng khớp và đau nhức khi cử động.
• Viêm khớp: Các bệnh lý viêm khớp nói chung hoặc viêm khớp dạng thấp, viêm khớp do nhiễm khuẩn có thể làm tổn thương sụn và màng hoạt dịch, khiến khớp phát ra tiếng kêu bất thường. Người bệnh thường có biểu hiện sưng, nóng, đỏ, đau tại khớp.
• Viêm gân: Sau khi bị bong gân, căng cơ hoặc va đập, có thể gây ra viêm các sợi gân dẫn đến thay đổi cách vận động của khớp. Bệnh có thể khiến gân bị ảnh hưởng khi cử động và gây ra tiếng kêu lách tách.
• Vôi hóa ổ khớp: Là tình trạng canxi lắng đọng bất thường trong các mô quanh khớp như sụn, gân, dây chằng hoặc bao khớp. Sự tích tụ này có thể làm giảm độ linh hoạt của khớp, gây đau nhức và ảnh hưởng đến khả năng vận động.
• Một số nguyên nhân khác: Lỏng khớp, tổn thương sụn chêm, viêm bao hoạt dịch, rối loạn khớp thái dương hàm, béo phì, ít vận động… (1)

Các khớp xương kêu lục cục có thể gây lo lắng, đặc biệt nếu khớp của bạn hiếm khi phát ra âm thanh như vậy.

Viêm gân thường gặp ở khuỷu tay, gót chân, đầu gối, vai và cổ tay.

Khi nào tiếng xương khớp kêu cảnh báo nguy hiểm?

Trong hầu hết các trường hợp, xương khớp kêu lục cục không đáng lo ngại. Âm thanh này có thể do sự tích tụ của các bọt khí nhỏ trong mô mềm của khớp. Những bọt khí này sẽ vỡ ra khi khớp cử động. Sau tiếng vỡ này, có thể có cảm giác giảm căng ở khớp đó.

Tiếng lách tách và các âm thanh khác cũng có thể xảy ra khi dây chằng hoặc gân di chuyển trên xương. Những âm thanh này cũng là bình thường sau phẫu thuật hoặc ở những bệnh nhân có khớp quá linh hoạt.

Tuy nhiên, nếu tiếng kêu rắc rắc, lục cục xuất hiện thường xuyên và kèm các triệu chứng bất thường, người bệnh có thể đang gặp một số vấn đề xương khớp khác. Một số biểu hiện cảnh báo tiếng “kêu cứu” từ xương khớp là:

• Khớp phát ra tiếng động kèm với đau nhức đột ngột, dữ dội hoặc kéo dài.
• Khớp kêu rắc rắc và sưng đỏ.
• Cứng khớp vào buổi sáng hoặc khi ngồi/ nằm lâu một tư thế.
• Khớp bị kẹt hoặc mất vững.
• Tiếng kêu của khớp xuất hiện song song với hạn chế khả năng vận động. (2)

Khi xuất hiện đây các dấu hiệu cảnh báo như trên, người bệnh nên đến cơ xương khớp để được thăm khám và điều trị sớm.

Phương pháp chẩn đoán tình trạng khớp kêu lục cục

Khi đến bệnh viện, bác sĩ sẽ hỏi bệnh nhân một số câu hỏi về tiền sử bệnh và các triệu chứng hiện tại. Các câu hỏi của bạn có thể bao gồm:

• Cơn đau bắt đầu từ khi nào?
• Gia đình bạn có tiền sử mắc một số loại viêm khớp không?
• Bạn có bị sốt hoặc viêm không? Sốt và sưng khớp là những dấu hiệu phổ biến cho thấy nguyên nhân gây tiếng kêu và đau khớp của bạn không phải do viêm khớp, có thể do nhiễm trùng hoặc bệnh gút.
• Bạn có gặp phải bất kỳ triệu chứng nào khác có thể liên quan đến vấn đề này không?
• Gần đây bạn có bị chấn thương hoặc mắc bệnh lý nào có thể gây ra vấn đề này không?
• Lắng nghe và cảm nhận vị trí khớp phát ra tiếng lục cục khi di chuyển.
• Quan sát phạm vi chuyển động của khớp bằng cách sử dụng thiết bị đo góc.
• Bác sĩ cũng có thể ấn vào các vùng xung quanh khớp để tìm ra những vị trí đau hoặc khó chịu.

Bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân thực hiện một hoặc nhiều xét nghiệm hình ảnh để chẩn đoán nguyên nhân gây xương khớp kêu lục cục. Các xét nghiệm hình ảnh giúp xác định nguyên nhân và có thể giúp xác định mức độ tổn thương. Một số xét nghiệm hình ảnh phổ biến bao gồm:

• Siêu âm: Siêu âm là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, sử dụng sóng âm để làm rung các mô và cơ quan. Sự rung động tạo ra hình ảnh thời gian thực bên trong cơ thể bạn, mà chúng tôi có thể sử dụng để giúp chẩn đoán đau khớp và các bệnh lý khác.
• Chụp X-quang: Giúp bác sĩ xác định tổn thương, nhiễm trùng và các rối loạn khác ảnh hưởng đến cấu trúc xương.
• Chụp CT: Là một loạt các tia X được chụp từ các góc độ khác nhau để tạo ra hình ảnh cắt ngang của cơ thể để phát hiện tổn thương mô mềm như mất sụn hoặc rách cơ.
• MRI: Chụp cộng hưởng từ sử dụng sóng radio và nam châm mạnh để tạo ra hình ảnh chi tiết của các cơ quan, mô mềm (cơ, gân), khớp và các cấu trúc khác trong cơ thể. Xét nghiệm này giúp xác định các tổn thương mô mềm như tổn thương sụn chêm hoặc rách cơ.
• Tiến hành phân tích dịch khớp: Bác sĩ lấy mẫu dịch khớp bằng thủ thuật chọc hút dịch khớp. Sau đó, dịch sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm để phân tích xem có chứa vi khuẩn hoặc các hạt khác không nên có trong khớp hay không. Dịch khớp cũng có thể được phân tích để xác định nồng độ protein, như yếu tố thấp khớp (RF) hoặc kháng thể kháng nhân (ANA).

Tùy thuộc vào mức độ phức tạp của tình trạng xương khớp kêu lục cục, người bệnh cơ thể phải trải một hoặc nhiều phương pháp chẩn đoán để có thể xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh, từ đó có phương pháp điều trị phù hợp cho bệnh nhân.

CT giúp chẩn đoán chính xác mức độ chấn thương, tổn thương xương khớp. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Các phương pháp điều trị trị xương khớp kêu lục cục

Khi khớp phát ra tiếng kêu mà không kèm theo đau, thường không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu tiếng kêu đi kèm với cảm giác khó chịu, cứng khớp… bác sĩ có thể đánh giá chuyển động của khớp và xem có bị kích ứng hoặc viêm nhiễm hay không, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân.

1. Điều trị bảo tồn

Trong hầu hết các trường hợp, người bệnh sẽ không cần điều trị khi các khớp kêu lục cục. Đa số sẽ chỉ cần chườm lạnh lên khớp và uống thuốc chống viêm không steroid là có thể giảm đau và giảm viêm. Tuy nhiên, nếu bạn có các triệu chứng khác ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc hoặc tiêm steroid để điều trị vấn đề gốc rễ như điều trị viêm khớp, viêm nhiễm.

2. Điều trị bằng thuốc và can thiệp y khoa

Nếu các biện pháp điều trị bảo tồn nhằm kiểm soát tiếng lục cục và tình trạng bệnh không hiệu quả, phẫu thuật có thể được xem xét để khắc phục. Một số phương pháp có thể được áp dụng bao gồm nội soi khớp hoặc thay khớp.

• Nội soi khớp (phẫu thuật xâm lấn tối thiểu) để kiểm tra khớp hoặc sửa chữa tổn thương nhẹ.
• Phẫu thuật thay khớp (như thay khớp hông hoặc khớp gối) trong trường hợp nặng hoặc khi khớp bị tổn thương nghiêm trọng.

Cách phòng ngừa xương khớp kêu lục cục

Người bệnh có thể cần điều chỉnh thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống và tập luyện sau khi điều trị để phòng ngừa xương khớp kêu lục cục tái phát.

1. Chế độ dinh dưỡng

Muốn hạn chế nguy cơ khớp kêu lục cục nên bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D, protein, omega-3 và các chất chống oxy hóa từ rau xanh, trái cây, cá béo, sữa và các loại hạt. Những dưỡng chất này giúp duy trì sức khỏe xương, sụn và mô liên kết quanh khớp.

Đặc biệt là nên uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ ổn định chất lượng dịch khớp.

2. Tập luyện điều độ

Tập thể dục đều đặn giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện độ linh hoạt của khớp và kích thích sản xuất dịch khớp để bôi trơn các đầu xương. Các môn thể thao nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe, yoga hoặc bơi lội đặc biệt có lợi cho sức khỏe xương khớp.

Vận động vừa phải và đều đặn có thể hỗ trợ cải thiện độ dẻo dai của khớp và ngăn ngừa cứng khớp.

3. Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân, béo phì làm gia tăng áp lực lên các khớp chịu lực như đầu gối, hông và cổ chân, đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp. Vì vậy, mỗi người cần kiểm soát cân nặng giúp giảm tải cho khớp và duy trì khả năng vận động lâu dài.

4. Sinh hoạt khoa học

Nếu bạn ngồi hoặc giữ nguyên tư thế trong thời gian dài, các khớp sẽ dễ “bất động” và phát ra tiếng kêu khi di chuyển. Cách tốt nhất để tránh tiếng kêu lục cục ở các khớp là vận động, thay đổi tư thế làm việc thường xuyên hoặc ít nhất là 1 tiếng/ lần.

5. Tránh chấn thương

Chấn thương là một trong những nguyên nhân gây tổn thương sụn khớp, dây chằng, gân và các cấu trúc quanh khớp, từ đó dẫn đến tình trạng khớp kêu lục cục khi vận động. Do đó, mỗi người cần giảm thiểu nguy cơ chấn thương bằng cách thận trọng trong sinh hoạt hằng ngày, tập luyện đúng kỹ thuật, mang vác hoặc lao động nặng đúng tư thế…

6. Chăm sóc và bảo vệ xương khớp

Cung cấp dưỡng chất chuyên biệt, cải thiện tình trạng viêm, tổn thương sụn hay thoái hóa khớp… gây đau nhức, xương khớp kêu lục cục bằng các thành phần đã được nghiên cứu cho sức khỏe xương khớp như Collagen type II không biến tính, Collagen Peptide thủy phân, Eggshell Membrane, Chondroitin Sulfate và Turmeric Root… hỗ trợ giảm đau và cải thiện dịch khớp và tái tạo sụn khớp, nhờ đó cải thiện khả năng vận động của khớp, giúp khớp chuyển động trơn tru và bảo vệ xương khớp lâu dài hiệu quả hơn.

Xương khớp kêu lục cục có thể chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về cơ xương khớp như khô khớp, viêm gân, thoái hóa khớp… Nếu tiếng kêu xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm các triệu chứng như đau nhức, sưng viêm và hạn chế vận động, người bệnh nên chủ động thăm khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.