Mu bàn chân bị sưng phù do nguyên nhân gì? Điều trị ra sao?

Mu bàn chân bị sưng phù là bệnh gì?

Mu bàn chân bị sưng không hẳn là bệnh lý mà liên quan đến nhiều tình trạng sức khỏe khác. Một số vấn đề sức khỏe của cơ thể có thể khiến dịch tích tụ ở các mô mềm trong đó có vùng bàn chân, khiến mu bàn chân phù căng và hạn chế đi lại.

Vì sao mu bàn chân bị sưng?

Đau nhức ở mu bàn chân có thể xảy ra do nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, nhưng thường gặp nhất là do các nguyên nhân sau đây: (1)

1. Chấn thương và vận động

Một trong những nguyên nhân thường gặp nhất gây sưng mu bàn chân là chấn thương. Bong gân, trật khớp, gãy xương, chấn thương mô mềm khi bị va đập, đứng hoặc ngồi quá lâu, vận động sai tư thế… có thể dẫn đến viêm và tích tụ dịch. Sưng do chấn thương thường kèm theo bầm tím hoặc đau khi cử động.

Chấn thương có thể khiến mu bàn chân bị sưng phù và thay đổi màu sắc

2. Do một số bệnh lý

Trong hầu hết các trường hợp, nếu không phải do chấn thương gây ra, mu bàn chân bị sưng thường do bệnh lý tiềm ẩn. Một số bệnh lý có biểu hiện sưng mu bàn chân bao gồm:

• Gout: Khi cơn đau do gout bùng phát có thể khiến người bệnh đau nhức đột ngột, thậm chí là sưng lan tỏa từ ngón chân đến mu bàn chân.
• Gai xương khớp: Gai xương là những khối u “mọc ra” từ xương dọc theo các khớp ở bàn chân, gây đau đớn và sưng to ở bàn chân và các ngón tay.
• Đau dây thần kinh tọa: Tổn thương thần kinh gây ra đau nhức dữ dội, cảm giác châm chích hoặc tê bì bàn chân lan tỏa và gây sưng phù mu bàn chân.
• Bệnh tim mạch: Dấu hiệu chân sưng phù nặng thường là biểu hiện của bệnh lý tim mạch.
• Tiền sản giật: Sưng mu bàn chân xuất hiện đột ngột và nghiêm trọng là dấu hiệu của tiền sản giật khi mang thai.
• Bệnh gan do rượu bia: Uống bia rượu khiến cơ thể bị tích nước, dẫn đến sưng mu bàn chân, mắt cá chân… đây thường biểu hiện của bệnh gan do bia rượu ở giai đoạn nặng.
• Cục máu đông: Sự hình thành khiến quá trình lưu thông máu bị cản trở, các tiểu cầu dính lại với nhau. Cục máu động xuất hiện ở chân sẽ khiến mu bàn chân bị sưng.

3. Các yếu tố khác

Mu bàn chân bị sưng phù có thể do các nguyên khác như:

• Ăn quá nhiều muối
• Thừa cân – béo phì
• Giãn tĩnh mạch
• Phù bạch huyết
• Nhiễm trùng
• Vấn đề mạch máu như cục máu đông
• Các vấn đề tuyến giáp
• Thời tiết nóng bức (phù do nhiệt) là hiện tượng các mạch máu giãn nở để tỏa nhiệt, khiến chất lỏng tích tụ ở các mô
• Do tác dụng phụ của một số thuốc đang sử dụng
• Giai đoạn cuối thai kỳ, phụ nữ có thể bị sưng mu bàn chân do tích tụ dịch và tăng áp lực lên các tĩnh mạch.

Giãn tĩnh mạch cũng góp phần gây sưng mu bàn chân

Triệu chứng của mu bàn chân bị sưng phù

Các triệu chứng phù nề ở mắt cá chân, bàn chân và cẳng chân có thể ảnh hưởng đến một hoặc cả hai chân và có thể bao gồm:

• Bàn chân sưng to bất thường, kèm đau nhức mu bàn chân kéo dài.
• Mắt cá chân, bàn chân hoặc cẳng chân sưng phù
• Da chân căng bóng
• Cảm giác nặng chân, căng tức chân
• Thay đổi màu da, da khô, khó chịu, cứng da và lõm khi ấn vào da.

Tùy nguyên nhân, triệu chứng có thể nhẹ hoặc nghiêm trọng.

Điều trị sưng phù mu bàn chân bằng phương pháp nào?

Mu bàn chân bị sưng phù và mắt cá chân thường gây khó chịu, nếu không được điều trị, có thể hạn chế khả năng vận động. Đặc biệt, một số trường hợp còn là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn.

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra, nhưng nhiều trường hợp đáp ứng tốt với sự kết hợp giữa chăm sóc tại nhà và hỗ trợ y tế chuyên nghiệp. Dưới đây là những phương pháp điều trị phổ biến và hiệu quả:

1. Phương pháp RICE

Phương pháp RICE là quy tắc sơ cứu chuẩn được các chuyên gia y tế hàng đầu thực hiện. Bao gồm:

• Nghỉ ngơi (Rest): Tránh các hoạt động gây áp lực lên vùng mu bàn chân trong vòng 24 đến 48 giờ.
• Liệu pháp lạnh (Ice): Đắp túi đá trong 15-20 phút mỗi lần có thể giảm sưng và làm dịu viêm, đặc biệt là sau khi bị bong gân hoặc căng cơ.
• Băng ép (Compression): Vớ nén hoặc băng thun nhẹ nhàng ép vùng bị ảnh hưởng để cải thiện lưu thông máu và hạn chế tích tụ dịch. Vớ nén thường được khuyến nghị cho những người có vấn đề về tĩnh mạch hoặc tuần hoàn máu kém.
• Nâng cao chân (Elevation): Nâng cao chân lên trên mức tim giúp dẫn lưu lượng dịch dư thừa từ các chi dưới. Điều này đặc biệt hiệu quả đối với tình trạng sưng phù do đứng lâu, đi lại hoặc chấn thương nhẹ.

2. Thay đổi lối sống và vận động

Điều chỉnh lối sống và duy trì vận động hợp lý có thể giúp cải thiện tình trạng mu bàn chân bị sưng phù:.

• Hạn chế đứng hoặc ngồi quá lâu
• Giữ cân nặng ở mức hợp lý
• Vận động đều đặn, nhẹ nhàng
• Mang giày dép vừa vặn, không mang giày gót cao hoặc quá chật

Các động tác đơn giản như co duỗi mắt cá chân, nâng ngón chân và xoay bàn chân khi ngồi có thể giúp tăng cường lưu thông máu và giảm sưng tấy do ít vận động.

3. Chế độ ăn uống và sinh hoạt

Chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học có thể hỗ trợ giảm sưng phù mu bàn chân, cải thiện tuần hoàn máu và giúp khớp vận động linh hoạt hơn bằng cách:

• Uống đủ 2-2,5l nước mỗi ngày
• Tránh các thực phẩm nhiều natri giúp cơ thể điều chỉnh cân bằng chất lỏng, đặc biệt nếu tình trạng sưng phù là do tích nước.
• Tăng cường rau xanh và trái cây tươi. Theo khuyến cáo, mỗi người trưởng thành cần ít nhất 300gr rau xanh mỗi ngày.
• Ưu tiên các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích… thay vì thịt đỏ
• Hạn chế thức uống chứa cồn như rượu bia

Trong trường hợp sưng phù liên quan đến viêm khớp, thoái hóa khớp, việc bổ sung các dưỡng chất hỗ trợ sụn khớp như Collagen Type II không biến tính, Collagen Peptide thủy phân, Chondroitin Sulfate, Curcumin cùng các tinh chất thiên nhiên hỗ trợ chống viêm có thể giúp giảm đau cứng khớp, cải thiện độ linh hoạt và hỗ trợ vận động tốt hơn.

4. Can thiệp y tế

Nếu tình trạng sưng phù kéo dài, ngày càng nghiêm trọng nặng hoặc kèm theo đỏ, đau, nóng, người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp để được thăm khám về bệnh lý bàn chân. Các bệnh như gout, viêm khớp, giãn tĩnh mạch có thể cần điều trị chuyên biệt.

Riêng các bệnh lý toàn thân liên quan đến tim mạch, tuyến giáp, gan mât…hoặc tình trạng sinh lý (mang thai) cần có hướng dẫn chăm sóc, điều trị của nhiều chuyên khoa kết hợp, không nên tự ý điều trị tại nhà.

Khi nào sưng phù mu bàn chân cần đi khám?

Nếu bạn nhận thấy mu bàn chân bị sưng phù, hãy chú ý khi:

• Bị sưng ở một bên chân nhưng không biết nguyên nhân là gì.
• Sưng nhiều sau chấn thương hoặc tình trạng sưng ngày càng nặng hơn.
• Bạn cũng bị sưng ở các vùng khác trên cơ thể như mặt hoặc bụng.
• Vùng bị sưng có màu đỏ hoặc sờ vào thấy nóng.
• Bạn bị sốt cao, hoặc cảm thấy nóng, lạnh hoặc ớn lạnh.
• Bạn bị tiểu đường và bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân bị sưng.
• Sau vài ngày điều trị tại nhà, tình trạng vẫn không cải thiện.
• Tình hình mu bàn chân bị sưng ngày càng tệ hơn
• Có đang mắc bệnh ảnh hưởng đến tim, thận hoặc tĩnh mạch chân.

Mu bàn chân bị sưng phù khi được nhận biết sớm và điều trị đúng cách sẽ giúp giảm đau nhức, cải thiện vận động và hạn chế biến chứng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Nếu tình trạng sưng kéo dài, người bệnh nên chủ động thăm khám để được chẩn đoán và xử trí phù hợp.