Đau đốt sống cổ: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Đau đốt sống cổ là bệnh gì?

Đau đốt sống cổ còn gọi là đau cổ vai gáy là tình trạng đau nhức ở vùng cổ và lan xuống vai, cánh tay, bàn tay. Tình trạng này có diễn ra cấp tính (kéo dài trong vài ngày đến vài tuần) hoặc mãn tính (diễn ra trên 3 tháng). Đau đốt sống cổ thường diễn ra do tư thế sai hoặc liên quan đến nhiều bệnh lý về xương khớp.

Triệu chứng đau đốt sống cổ thường gặp

Người bệnh bị đau đốt sống cổ cần chú ý những những triệu chứng thường gặp dưới đây để có biện pháp thăm khám kịp thời (1):

• Đau âm ỉ hoặc có thể đau nhức dữ dội ở vùng cổ, các cơn đau có thể lan ra vùng vai và cánh tay. Cơn đau thường kéo dài và không có dấu hiệu thuyên giảm.
• Người bệnh cảm thấy đau nghiêm trọng hơn khi di chuyển, vận động hoặc khi sờ nắn vào cổ.
• Có cảm giác ngứa ran, tê bì ở vùng cổ, vai, cánh tay và bàn tay. Theo thời gian, người bệnh có thể bị mất cảm giác và ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm đồ vật.
• Vùng cổ bị căng cơ, cứng cổ và khó chuyển động, thường nghiêm trọng hơn vào buổi sáng sau khi thức dậy.

Bạn có thể cảm thấy cứng cổ đặc biệt vào buổi sáng sau khi thức dậy

Nguyên nhân gây đau đốt sống cổ

Đốt sống cổ bị đau trong thời gian dài và mức độ đau tăng dần có thể báo hiệu cho nhiều bệnh lý nguy hiểm về xương khớp mà bạn cần lưu ý (2).

1. Thoái hóa đốt sống cổ

Thoái hóa đốt sống cổ (Cervical Degenerative Disease), còn gọi và viêm đốt sống, là tình trạng sụn ở đốt sống cổ bị hao mòn khiến khớp và địa đệm bị tổn thương, thường diễn ra do địa đệm mất nước hoặc hư hại theo thời gian. Thoái hóa đốt sống cổ có khả năng dẫn đến các cơn đau mãn tính, thậm chí gây cứng khớp và giảm khả năng vận động.

2. Gai đốt sống cổ

Gai cột sống cổ (Cervical Osteophytes) là tình trạng mà khi đĩa đệm bị hao mòn và dây chằng lỏng lẻo, các mẩu xương bắt đầu hình thành ở phía ngoài và hai bên của đốt sống, theo thời gian tạo thành các gai xương gây đau nhức và có thể chèn ép vào các dây thần kinh.

3. Chấn thương

Chấn thương do té ngã, chơi thể thao, tai nạn giao thông, tai nạn lao động cũng là một nguyên nhân đau đốt sống cổ phổ biến. Người bệnh có thể gặp một số dạng chấn thương như tổn thương dây chằng cổ, gãy xương sống cổ,…

4. Thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ

Thoát vị đĩa đệm chỉ tình trạng đĩa đệm ở giữa các đốt sống cổ bị trượt ra khỏi vị trí ban đầu hoặc hư hại, dẫn đến tình trạng đau nhức cổ vai gáy, có thể chèn ép lên tủy sống và các dây thần kinh. Thoát vị đĩa đệm cổ diễn ra phổ biến nhất ở đốt sống C5-C6 và C6-C7.

5. Loãng xương

Loãng xương sẽ làm giảm mật độ xương và khiến xương xốp, giòn và dễ bị tổn thương hơn. Lúc này, người bệnh có thể bị gãy xương dù chỉ gặp chấn thương nhẹ và quá trình phục hồi thường khó khăn.

Đối tượng dễ bị đau đốt sống cổ

Những đối tượng cần lưu ý vì có nguy cơ cao gặp phải tình trạng đau cổ vai gáy là:

• Những cao tuổi thường gặp tình trạng thoái hóa cột sống và tăng hình thành gai xương.
• Người thường xuyên phải ngồi làm việc với máy tính hoặc cúi đầu nhìn điện thoại trong thời gian dài làm tăng áp lực lên đốt sống cổ.
• Vận động viên thường xuyên phải vận động mạnh hoặc người làm một số công việc đặc thù gây áp lực lên vùng cổ như cắt tóc, đầu bếp,…
• Người có tư thế ngủ không đúng, dùng gối đầu không phù hợp.
• Người từng bị chấn thương ở cổ có nguy cơ bị thoái hóa đốt sống cổ cao hơn.
• Người mắc các bệnh lý về xương khớp như viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp, hẹp ống sống,…

Những người thường ngồi làm việc với máy tính trong thời gian dài có thể tăng nguy cơ đau cột sống cổ

Ảnh hưởng của đau đốt sống cổ tới người bệnh

Bệnh đau đốt sống cổ có thể gây ra các cơn đau nhức dai dẳng, ảnh hưởng tâm trạng và sinh hoạt, công việc của người bệnh, làm giảm chất lượng cuộc sống. Tình trạng này nếu không được điều trị kịp thời còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như biến dạng cột sống, chèn ép tủy sống và dây thần kinh, cứng khớp, thậm chí dẫn đến mất khả năng vận động.

Khi nào người bệnh cần đến gặp bác sĩ

Nếu tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn, người bệnh cần đến các cơ sở y tế uy tín để được tư vấn phương pháp chữa đau đốt sống cổ hiệu quả. Hãy tiến hành thăm khám ngay nếu gặp những vấn đề như:

• Các cơn đau kéo dài và không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã sử dụng các loại thuốc giảm đau không kê đơn.
• Ngoài triệu chứng đau, người bệnh cảm thấy tê rần, châm chích, lạnh, yếu cơ vùng cổ và vai, cánh tay, bàn tay.
• Cứng khớp nghiêm trọng khiến người bệnh khó di chuyển cổ hay không thể thực hiện động tác chạm cằm vào ngực, giơ cả hai tay lên khỏi đầu.
• Xuất hiện khối u bất thường ở vùng cổ.
• Đau khớp cổ đi kèm với các triệu chứng như sốt, khó thở, khó khăn khi nuốt,…
• Gặp cơn đau dữ dội sau khi bị tai nạn, té ngã hoặc các chấn thương khác.

Chẩn đoán đau đốt sống cổ

Đối với người bệnh gặp các triệu chứng đau cổ, bác sĩ sẽ yêu cầu thực hiện một số biện pháp chẩn đoán dưới đây:

1. Chẩn đoán lâm sàng

Thăm hỏi tình trạng của người bệnh, tiền sử bệnh lý và những loại thuốc đang sử dụng. Một số bài kiểm tra về mức độ đau, yếu cơ, khả năng vận động khớp cổ,… cũng sẽ được áp dụng để xem xét mức độ nghiêm trọng của người bệnh.

2. Chẩn đoán hình ảnh

Một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh có thể giúp bác sĩ kiểm tra chính xác hơn tình trạng cột sống cổ của người bệnh:

• Chụp X-quang: Giúp quan sát cấu trúc cột sống cổ để kiểm tra những vấn đề về xương và mô mềm, phát hiện tình trạng gãy xương, thoát vị đĩa đệm, viêm khớp,…
• Chụp cộng hưởng từ MRI: Phương pháp giúp phát hiện những vấn đề về tủy sống, dây thần kinh và mô quanh khớp, đồng thời phát hiện các vấn như nhiễm trùng và khối u.
• Chụp cắt lớp CT: Đây là phương pháp kiểm tra các gai xương và thoái hóa khớp, có thể được sử dụng nếu không có MRI.

Thực hiện chụp X-quang để có thể chẩn đoán chính xác hơn những vấn đề đối với cột sống cổ

3. Các xét nghiệm khác

Một số phương pháp chẩn đoán có thể được áp dụng đối với trường hợp người bị đau đốt sống cổ là:

• Xét nghiệm máu: Giúp phát hiện nguy cơ nhiễm trùng hay mắc các bệnh lý tự miễn gây tổn thương khớp.
• Điện cơ đồ (EMG): Kỹ thuật sử dụng kim đưa qua da vào cơ để kiểm tra tốc độ dẫn truyền thần kinh và phát hiện nguy cơ chèn ép dây thần kinh.

Phương pháp điều trị đau đốt sống cổ

Để cải thiện hiệu quả đau nhức đốt sống cổ, người bệnh cần tiến hành thăm khám để được tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

1. Nghỉ ngơi, thư giãn

Đối với những trường hợp thường xuyên đau cột sống cổ, người bệnh nên cần cho cổ nghỉ ngơi hợp lý, tránh việc ngồi quá lâu ở một tư thế, xoay cổ quá mạnh, mang vác các vật nặng,… Bạn cũng có thể sử dụng những loại gối, đệm chỉnh hình để hỗ trợ vùng cổ nhằm tạo tư thế thoải mái và giảm các cơn đau.

2. Vật lý trị liệu

Hiện nay có nhiều phương pháp vật lý trị liệu sử dụng các loại sóng xung kích, xung điện, tia laser,… để hỗ trợ giảm đau ở người bệnh gặp các vấn đề về đốt sống cổ. Ngoài ra, nhiều phương pháp vận động trị liệu cũng có thể được áp dụng nhằm giảm đau, tăng sự linh hoạt của vùng cổ và hỗ trợ quá trình phục hồi. Bạn nên thực hiện vật lý trị liệu ở những trung tâm uy tín để được hướng dẫn bởi bác sĩ và các kỹ thuật viên chuyên nghiệp.

3. Chườm nóng, chườm lạnh

Một cách trị đau đốt sống cổ hiệu quả mà bạn có thể áp dụng tại nhà là chườm nóng bằng túi chườm, khăn ấm hoặc tắm hơi. Thực hiện chườm nóng 15 – 20 phút tại vùng cổ bị đau mỗi ngày có thể giúp tăng tuần hoàn máu và dưỡng chất đến vùng bị thương.

Chườm lạnh cũng là một phương pháp dùng nhiệt độ thấp để làm cơ mạch máu, hỗ trợ giảm đau và giảm viêm hiệu quả. Thực hiện chườm lạnh trong 10 – 15 phút/ngày bằng các loại túi chườm lạnh, khăn ngâm nước ấm,…

4. Điều trị bằng thuốc

Nếu các cơn đau nghiêm trọng hơn, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh sử dụng một số loại thuốc như như: thuốc giảm đau Acetaminophen, thuốc kháng viêm không steroid (NSAID), thuốc kháng viêm Corticosteroid, thuốc giãn cơ (Cyclobenzaprine, Tizanidine), thuốc ức chế dẫn truyền thần kinh (Lidocain, Novocain), các loại vitamin nhóm B thúc đẩy dẫn truyền thần kinh.

5. Xoa bóp, massage

Thường xuyên thực hiện massage có tác dụng trong việc tăng cường lưu thông máu ở vùng cổ và thư giãn các cơ quanh khớp, từ đó giúp giảm đau và tăng sự linh hoạt, đồng thời hỗ trợ quá trình phục hồi tổn thương ở khớp.

Massage vùng cổ có thể giúp giảm căng thẳng và hạn chế các cơn đau

6. Phẫu thuật

Thông thường, người bị đau khớp cổ không cần phải phẫu thuật. Tuy nhiên, nếu bệnh lý về khớp trở nên nghiêm trọng hoặc gặp các chấn thương nghiêm trọng và không thể điều trị bằng các phương pháp nội khoa khác, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện một số phẫu thuật nhằm ổn định cột sống cổ, giải phóng tình trạng chèn ép rễ thần kinh và tủy sống, thay đĩa đệm trong trường hợp đĩa đệm bị hư hỏng.

Cách phòng ngừa đau đốt sống cổ

Tình trạng đau cổ vai gáy thường diễn ra dai dẳng và các phương pháp điều trị chỉ có khả năng hỗ trợ bởi việc điều trị dứt điểm thường khó khăn. Do đó, bạn nên chủ động thực hiện những biện pháp bảo vệ cột sống cổ dưới đây.

1. Điều chỉnh tư thế sinh hoạt, làm việc

Bạn nên lưu ý tránh ngồi làm việc trong thời gian quá dài, hãy đứng lên để vận động nhẹ nhàng sau mỗi 1 tiếng ngồi trước máy tính. Ngoài ra, hãy duy trì tư thế đúng khi ngồi bằng cách: giữ thẳng lưng, tầm mắt ngang với máy tính để không cần ngước cổ lên hoặc cúi xuống khi ngồi làm việc; đặt chân phẳng trên sàn và đầu gối hơi thấp hơn hông; điều chỉnh ghế để cánh tay ngang với bàn làm việc.

Bạn cũng nên tránh những thói quen gây áp lực cho cột sống cổ như cúi đầu để nhìn điện thoại trong thời gian dài, mang vác các vật nặng, ngồi không thẳng lưng,…

2. Bổ sung dưỡng chất cho xương khớp

Một biện pháp hỗ trợ phòng ngừa và cải thiện các bệnh lý về xương khớp hiệu quả khác là bổ sung các dưỡng chất từ thiên nhiên như:

• Collagen Type 2 không biến tính: Dưỡng chất được đặc chế để giữ nguyên cấu trúc và đặc tính sinh học, khi hấp thụ vào cơ thể giúp điều hòa miễn dịch theo cơ chế dung nạp qua đường uống, mang đến hiệu quả bảo vệ sụn khớp và màng hoạt dịch, hỗ trợ sản xuất các chất kháng viêm.
• Collagen Peptide thủy phân: Hỗ trợ tăng tổng hợp Collagen Type 2 và Aggrecan để phục hồi, nuôi dưỡng và tái tạo mô sụn, xương dưới sụn, giúp ngăn ngừa thoái hóa khớp.
• Turmeric Root (tinh chất nghệ), Eggshell Membrane (tinh chất từ màng vỏ trứng), Chondroitin Sulfate, Soy Lecithin Powder: Những dưỡng chất có tác dụng hỗ trợ ức chế các hoạt chất gây viêm TNF-α, Interleukin 1, Interleukin 6, Interferon gamma,… để ngăn ngừa viêm và sưng đau ở đốt sống.

3. Sử dụng gối, nệm phù hợp

Tư thế ngủ đúng cũng đóng vai trò quan trọng đối với việc ngăn ngừa đau cổ vai gáy. Bạn nên ưu tiên tư thế nằm ngửa, đảm bảo cột sống luôn thẳng hàng khi nằm và chèn một chiếc gối nhỏ vào bên dưới hai đầu gối. Tư thế nằm nghiêng với một chiếc gối nhỏ giữa đầu gối cũng có thể hỗ trợ cột sống. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý không nằm sấp hoặc nằm ngửa với tay đặt trên trán.

Độ cao của gối là yếu tố hỗ trợ cổ vai gáy nên bạn có thể lựa chọn những chiếc gối hỗ trợ định hình cột sống khi ngủ. Đảm bảo đệm nằm có độ lún vừa phải để không khiến cột sống bị cong khi nằm.

4. Tập các bài tập cột sống cổ

Thực hiện một số bài tập dành cho cổ vai gáy dưới đây có thể hỗ trợ ngăn ngừa các bệnh lý về xương khớp và tăng cường sức khỏe, sự linh hoạt cột sống cổ:

• Bài tập xoay cổ: Ngồi thẳng lưng trên ghế, tiến hành nhẹ nhàng nghiêng cổ sang trái để kéo giãn cơ cổ, sau đó lần lượt gập cổ sang phải, ngửa cổ ra sau để mắt hướng lên trần nhà. Giữ 5 giây ở mỗi tư thế, lặp lại các động tác 2 – 3 lần.
• Bài tập duỗi cột sống cổ: Thực hiện bài tập trong tư thế ngồi, dùng một bàn tay để giữ sau gáy, từ từ ngửa đầu về phía sau trong khi tay sau gáy giữ cho cột sống cổ ở tư thế ban đầu. Giữ tư thế trong 10 giây rồi trở về vị trí ban đầu, lặp lại động tác 10 lần/hiệp, thực hiện 1 – 2 hiệp/ngày.
• Bài tập kéo giãn cột sống cổ hai bên: Ngồi hoặc đứng thẳng lưng, thả lỏng vai, đặt bàn tay phải lên phía đầu bên trái rồi kéo nhẹ nhàng đầu về phía bên phải để cảm nhận sự căng giãn cơ cổ. Giữ tư thế trong 30 giây rồi thực hiện tượng tự với bên còn lại, lặp lại bài tập 2 – 3 lần.

Thực hiện bài tập kéo giãn cột sống cổ hai bên để hỗ trợ ngăn ngừa đau cổ vai gáy

Trên đây là những cách nhận biết đau đốt sống cổ và những bệnh lý xương khớp nguy hiểm có thể dẫn đến tình trạng này. Hãy tiến hành thăm khám ngay nếu phát hiện cơn đau cổ vai gáy kéo dài để được xét nghiệm và có biện pháp điều trị kịp thời. Bạn cũng cần chủ động duy trì tư thế đúng khi làm việc, cũng như các thói quen có lợi cho cột sống và bổ sung các dưỡng chất từ thiên nhiên để ngăn ngừa các bệnh lý về xương khớp.