Sáng ngủ dậy bị đau lưng: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách cải thiện

Ngủ dậy bị đau lưng là hiện tượng gì?

Ngủ dậy bị đau lưng là tình trạng người bệnh gặp các cơn đau ở vùng lưng dưới, vùng lưng trên hoặc toàn bộ lưng, có thể xuất hiện vài phút, vài giờ hoặc kéo dài trong cả ngày, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc, làm giảm chất lượng cuộc sống.

Triệu chứng sáng ngủ dậy đau lưng

Tình trạng ngủ dậy đau lưng có thể được nhận biết với các triệu chứng như:

• Các cơn đau thường xuất hiện vào buổi sáng sau khi thức dậy rồi thuyên giảm hoặc có thể kéo dài trong cả ngày.
• Cơ thể bị đau ê ẩm ở lưng dẫn đến khó di chuyển vào buổi sáng.
• Người bệnh cảm thấy khó khăn khi muốn ngồi dậy hoặc khom lưng.
• Có dấu hiệu tê bì, ngứa ran hoặc tê cứng ở vùng lưng.

Nguyên nhân ngủ dậy bị đau lưng vào buổi sáng thường gặp

Sai tư thế khi ngủ, thói quen ảnh hưởng xấu đến xương khớp hoặc các bệnh lý có thể là nguyên nhân gây ra tình trạng sáng dậy đau lưng.

1. Sử dụng gối, nệm không phù hợp

Nệm nằm của bạn quá cũ, cứng và mất đi độ đàn hồi có thể khiến lưng bị đau mỏi khi thức dậy. Ngoài ra, nệm quá mềm cũng sẽ khiến cột sống bị cong trong lúc nằm, làm sai tư thế của cột sống. Việc kê gối quá cao hoặc chèn nhiều gối trong lúc ngủ cũng sẽ gây đau mỏi ở cổ vai gáy và vùng lưng trên.

2. Nằm ngủ sai tư thế

Nằm ngủ sai tư thế có thể làm mất đường cong tự nhiên của cột sống, gây áp lực lên các đốt sống và dẫn đến tình trạng đau nhức, mỏi lưng đặc biệt là vào buổi sáng khi thức dậy. Nằm sấp khi ngủ là một trong những tư thế ngủ làm tăng căng thẳng lên cột sống.

Nằm sấp là tư thế có thể tăng áp lực lên cột sống

3. Hoạt động nặng, quá sức vào buổi sáng

Việc vận động thể chất với cường độ cao vào buổi sáng, lao động quá sức, bê vác vật nặng sẽ làm căng dãn dây chằng, tăng áp lực lên các khớp và gây căng cơ, đau mỏi khớp vào ngày hôm sau.

4. Đau lưng khi mang thai

Phụ nữ mang thai thường gặp phải tình trạng đau mỏi lưng bắt đầu vào tuần thứ 8 của thai kỳ và có thể trở nên nghiêm trọng hơn vào tháng thứ 5 – 7 của thai kỳ. Mẹ bầu có thể sử dụng phương pháp chườm ấm trên lưng hoặc nằm nghiêng sang trái để giảm bớt áp lực lên cột sống và hỗ trợ sức khỏe thai nhi.

5. Bệnh lý về thận

Thận nằm ở vị trí dưới xương sườn và đối xứng với nhau qua cột sống, tựa vào các cơ lưng, nên những tổn thương tại bộ phận này có thể gây đau nhức ở vùng lưng, đặc biệt là vùng thắt lưng bên dưới, gây nhầm lẫn với các bệnh lý về cơ xương khớp khác.

6. Do các bệnh lý cột sống

Nếu đã cải thiện các thói quen xấu ảnh hưởng đến cột sống mà cơn đau vẫn không thuyên giảm thì đây có thể là biểu hiện của các chấn thương hoặc một số bệnh lý về xương khớp mà bạn cần lưu ý dưới đây.

Các bệnh lý cột sống phổ biến gây ra hiện tượng bị đau lưng sau khi ngủ dậy

Nếu gặp phải hiện tượng ngủ dậy bị đau lưng, có khả năng bạn đã mắc phải các bệnh lý về cột sống dưới đây.

1. Thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm là tình trạng đĩa đệm chứa phần nhân nhầy nằm giữa các đốt sống bị lệch hoặc trượt, khiến nhân nhầy bên trong thoát ra ngoài, chèn ép lên tủy sống và các dây thần kinh trong ống sống, tạo cảm giác đau nhức. Khi các đĩa đệm bị trượt quá nhiều, các bao cơ có thể bị rách, khiến nhân nhầy thoát ra ngoài và gây đau nhức dữ dội. Tình trạng này thường diễn ra do quá trình thoái hóa hoặc chấn thương.

Thoát vị đĩa đệm là bệnh lý gây đau nhức ở lưng

2. Thoái hóa đĩa đệm

Một nguyên nhân khiến bạn ngủ dậy bị đau lưng khác chính là tình trạng thoái hóa đĩa đệm. Các đĩa đệm dưới tác động của quá trình lão hóa có thể bị mất nước và co, xẹp lại khiến các đốt xương di chuyển lại gần nhau hơn. Tình trạng này có thể làm thay đổi cấu trúc của cột sống, gây tổn thương dây thần kinh, dẫn đến các cơn đau nghiêm trọng, thậm chí làm teo cơ. (1)

3. Gù, vẹo cột sống

Gù lưng (Kyphosis) là tình trạng cột sống bị cong về phía trước, gây biến đổi cấu trúc xương dẫn đến biến dạng ở phần lưng trên. Bệnh lý này có thể gây ra bởi một số nguyên nhân như biến dạng bẩm sinh, sai tư thế, biến chứng bệnh lý về xương khớp, hội chứng cột sống Scheuermann, loãng xương, hậu phẫu thuật. Bên cạnh các triệu chứng đau lưng, người bị gù lưng thường sẽ đi khom người về phía trước, có gù nhô lên bất thường ở phần lưng.

Vẹo cột sống là tình trạng đốt sống bị cong hoặc xoay bất thường, thường diễn ra phổ biến ở trẻ nhỏ do các nguyên nhân như thiếu dinh dưỡng, tiền sử gia đình, sai tư thế, bàn chân bẹt. Người bị vẹo cột sống thường có gai đốt sống không thẳng hàng, đau lưng, khó đứng thẳng, chân mất vững.

4. Chấn thương cột sống

Ngủ dậy bị đau lưng do đâu? Chấn thương cột sống là tình trạng cột sống bị tổn thương ở các tủy sống, xương đốt sống, mô mềm, mạch máu, các dây thần kinh, Tình trạng này thường diễn ra do té ngã, tai nạn giao thông, tai nạn lao động, chấn thương do thể thao. Dựa theo nguyên nhân mà chấn thương cột sống có thể được chia làm ba loại gồm:

• Tổn thương tủy sống: Tình trạng tổn thương ở các bó tế bào và sợi thần kinh liên kết với não bộ, ảnh hưởng đến các tín hiệu dẫn truyền thần kinh, khiến người bệnh cảm thấy đau đớn, thiếu máu cục bộ hoặc tụ máu ở tủy sống.
• Tổn thương đốt sống: Một số chấn thương thường gặp gây tổn thương thân đốt sống là trật đốt sống, gãy đốt sống, chấn thương dây chằng,…
• Tổn thương đuôi ngựa: Đây là tình trạng tổn thương ở đốt sống L1, hay còn gọi là chóp tủy.

Tai nạn té ngã có thể gây chấn thương cột sống gây đau ở vùng lưng

5. Đau cơ xơ hóa

Nếu bạn thường đau ê ẩm lưng khi ngủ dậy, đó có thể là do bệnh lý đau cơ xơ hóa, một tình trạng gây đau ở khắp cơ thể kèm theo các dấu hiệu về rối loạn giấc ngủ, ảnh hưởng đến nhận thức, tâm trạng. Triệu chứng phổ biến của tình trạng này là các cơn đau âm ỉ, kéo dài có thể lan khắp cơ thể, một số trường hợp đau nghiêm trọng hơn vào buổi sáng kèm theo tình trạng cứng khớp.

6. Hẹp ống sống lưng

Hẹp ống sống là thuật ngữ chỉ tình trạng không gian bên trong ống sống bị thu hẹp, gây áp lực lên rễ thần kinh và tủy sống đi qua cột sống. Tình trạng này có thể diễn ra do nguyên nhân bẩm sinh hoặc do biến chứng của thoái hóa cột sống khiến các gai xương chèn ép vào ống sống, khối u tủy sống, dày dây chằng, chấn thương cột sống,…

Bị đau lưng khi ngủ dậy có nguy hiểm không?

Tình trạng đau lưng ngay khi vừa thức dậy diễn ra trong thời gian dài và không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm đối với sức khỏe như:

• Các cơn đau sẽ gây khó chịu, giảm khả năng vận động và ảnh hưởng đến sinh hoạt bình thường của người bệnh.
• Tình trạng đau lưng cũng có thể khiến người bệnh bị mệt mỏi, mất ngủ, dễ cáu gắt, kém tập trung, làm giảm năng suất học tập, làm việc.
• Đau lưng do các bệnh lý có thể dẫn đến biến chứng chèn ép dây thần kinh, gây tê bì, cứng khớp, hội chứng chùm đuôi ngựa, cột sống mất cảm giác.
• Tổn thương ở đĩa đệm và tủy sống nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến mất khả năng vận động hoàn toàn.
• Dẫn đến các biến chứng như suy giảm chức năng bàng quang, chức năng tình dục hoặc ảnh hưởng đến ngoại hình đối với tình trạng gù lưng.

Tình trạng đau lưng có thể cản trở sinh hoạt và công việc của người bệnh

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Thông thường, nếu các cơn đau diễn ra do nằm sai tư thế hay hoạt động quá sức thì có thể phục hồi sau thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu tình trạng ngủ dậy bị đau lưng có các biểu hiện sau, bạn cần tiến hành thăm khám bác sĩ từ sớm:

• Cơn đau kéo dài trong nhiều tuần và không được cải thiện dù bạn đã nghỉ ngơi.
• Đau nhức dữ dội, đi kèm với tê bì, ngứa ran, cứng khớp.
• Cơn đau lan xuống vùng hông, chi dưới.
• Người bệnh không thể vận động như bình thường.
• Cơn đau đi kèm với triệu chứng sốt, ớn lạnh, rối loạn chức năng ruột, bàng quang,…

Cách phòng ngừa và điều trị đau lưng sau khi ngủ dậy vào buổi sáng

Dưới đây là những phương pháp điều trị và hỗ trợ phòng ngừa hiệu quả tình trạng ngủ dậy bị đau lưng mà bạn có thể tham khảo (2):

1. Sử dụng thuốc

Để hỗ trợ giảm đau nhức ở cột sống lưng một số loại thuốc có thể được bác sĩ chỉ định sử dụng như thuốc giảm đau không kê đơn (OTC), thuốc kháng viêm, thuốc giãn cơ, thuốc giảm đau tại chỗ, thuốc opioid,… Tuy nhiên, việc sử dụng các loại thuốc này chỉ có tác dụng giảm đau tạm thời và có thể dẫn đến tác dụng phụ nếu như uống với liều lượng không thích hợp.

2. Bổ sung dưỡng chất cho xương khớp

Bạn có thể bổ sung cho xương khớp các dưỡng chất từ thiên nhiên được nghiên cứu bởi các nhà khoa học Mỹ dưới đây để hỗ trợ cải thiện tình trạng ngủ dậy hay bị đau lưng:

• Collagen Type 2 không biến tính: Dưỡng chất được giữ nguyên cấu trúc và đặc tính sinh học, khi đi vào cơ thể có tác dụng điều hòa miễn dịch qua cơ chế dung nạp qua đường uống, hỗ trợ việc bảo vệ màng hoạt dịch và sụn khớp, đồng thời tăng cường sản xuất chất kháng viêm.
• Collagen Peptide thủy phân: Hỗ trợ tăng cường tổng hợp Collagen Type 2 và Aggrecan, kích thích tăng sinh tế bào xương dưới sụn, có tác dụng trong việc nuôi dưỡng và tái tạo mô sụn, củng cố kết cấu sụn khớp để phục hồi tổn thương.
• Turmeric Root (Curcumin), Eggshell Membrane (tinh chất từ màng vỏ trứng), Chondroitin Sulfate, Soy Lecithin Powder: Dưỡng chất giúp ức chế các hoạt chất gây viêm như TNF-α, Interleukin 1, Interleukin 6, Interferon gamma,… để hỗ trợ giảm viêm và giảm đau hiệu quả.

3. Thư giãn nghỉ ngơi cột sống lưng

Để hạn chế nguy cơ đau cột sống lưng, bạn cần đảm bảo làm việc và nghỉ ngơi điều độ cho cột sống được thư giãn. Việc lao động quá mức hoặc ngồi, đứng trong thời gian dài có thể gây áp lực lên cột sống và tăng nguy cơ tổn thương.

4. Hoạt động thể chất thường xuyên

Việc vận động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày với cường độ vừa phải có thể tăng cường tuần hoàn máu đến các khớp và hỗ trợ duỗi khớp, giãn cơ để tăng sự linh hoạt, giảm nguy cơ đau cột sống. Bạn có thể thực hiện một số bài tập đơn giản có lợi cho xương khớp như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội,…

5. Luyện tập các bài tập yoga trước khi ngủ

Bạn có thể thực hiện những tư thế yoga sau đây ngay tại nhà mỗi buổi tối để duỗi khớp và giãn cơ, giúp giảm đau lưng khi ngủ dậy hiệu quả:

Tư thế cái cung

• Nằm sấp trên thảm tập, để chân và tay dọc theo chiều dài cơ thể.
• Nhẹ nhàng nâng ngực và phần thân trên lên, đưa hai tay lên cao, đồng thời đưa hai chân lên, cố gắng dùng hai tay nắm lấy hai mắt cá chân.
• Mắt nhìn về phía trước, cảm nhận sự căng giãn của cơ thể, thả lỏng cơ mặt và hít thở sâu.
• Giữ tư thế trong 15 – 20 giây rồi trở về tư thế nằm sấp.

Tư thế yoga cánh cung

Tư thế cái cây:

• Đứng thẳng trong tư thế thả lỏng.
• Hít vào rồi nhẹ nhàng co đầu gối chân phải đến khi bàn chân phải đặt lên đùi trái.
• Đồng thời nâng hai cánh tay lên cao qua đầu, giữ hai lòng bàn tay áp vào nhau.
• Thả lỏng vai, mắt nhìn thẳng về phía trước, giữ lưng thẳng.
• Giữ tư thế trong 30 giây – 1 phút rồi trở về tư thế ban đầu, sau đó thực hiện tương tự với chân còn lại.

Tư thế yoga cái cây

Tư thế rắn hổ mang:

• Nằm sấp trên thảm tập, duỗi chân và tay dọc theo chiều dài cơ thể.
• Từ từ chống hai lòng bàn tay lên thảm ở vị trí ngang với ngực, dùng lực tay để nâng phần thân trên lên và đưa vai về phía sau.
• Đùi và hông luôn nằm sát sàn, giữ cho cơ thể được kéo căng nhất có thể.
• Giữ tư thế trong 15 – 30 giây, lặp lại động tác 5 – 10 lần.

Tư thế yoga rắn hổ mang

6. Giảm căng thẳng

Việc mang vác các vật nặng có thể làm tăng áp lực lên cột sống, khiến tình trạng đau lưng nghiêm trọng hơn. Khi phải nâng các vật nặng, bạn nên đảm bảo đúng tư thế, giữ lưng thẳng, hai chân rộng bằng vai và từ từ cong gối để nâng vật lên bằng lực từ chân và cơ bụng. Tránh việc khom người để bê hoặc hạ các vật nặng.

7. Lựa chọn gối, nệm phù hợp

Khi lựa chọn nệm nằm ngủ, bạn nên hạn chế các loại nệm quá mềm khiến lưng bị cong khi nằm. Thay vào đó, hãy chọn nệm có độ đàn hồi vừa phải để giữ cho cột sống được thẳng khi nằm. Ngoài ra, bạn nên sử dụng các loại gối hỗ trợ cột sống cổ, tránh tình trạng nằm gối quá cao hoặc chèn nhiều gối khi ngủ.

8. Cải thiện tư thế ngủ

Để tránh ngủ dậy bị đau lưng, bạn cần lưu ý nằm trong tư thể nằm ngửa hoặc nằm nghiêng, không nằm sấp khi ngủ. Giữ cho lưng thẳng khi nằm, đầu và thân bằng nhau, có thể kê một chiếc gối mỏng ở dưới đầu gối và thắt lưng để hỗ trợ thư giãn cột sống.

9. Học tập, làm việc đúng tư thế

Bạn nên đảm bảo ngồi học và làm việc đúng tư thế để tránh tình trạng gù lưng, vẹo cột sống và các vấn đề về cột sống khác. Hãy ngồi với tư thế thẳng lưng, giữ hai đùi song song và phần đầu gối hơi cao hơn phần hông, không bắt chéo chân khi ngồi. Bạn không nên ngồi trong thời gian quá lâu và cần thường xuyên di chuyển, vận động cơ thể trong 1 – 2 phút sau mỗi 1 tiếng ngồi học tập, làm việc.

10. Chườm nóng/lạnh

Chườm nóng là phương pháp hỗ trợ tăng tuần hoàn máu để cải thiện các cơn đau ở lưng hiệu quả và ngăn ngừa tình trạng cứng khớp. Phương pháp này được thực hiện bằng cách sử dụng túi chườm, khăn ấm hoặc tắm bằng nước ấm, tắm hơi trong khoảng 20 phút.

Một phương pháp khác cũng có thể được áp dụng để cải thiện tình trạng đau lưng mỗi sáng thức dậy là chườm lạnh bằng khăn bọc nước đá, túi chườm lạnh. Thực hiện chườm lạnh trong 10 – 15 phút có thể giúp làm co mạch, hỗ trợ kháng viêm và giảm sưng đau hiệu quả.

Chườm lạnh là phương pháp hỗ trợ giảm các cơn đau lưng

11. Thăm khám thường xuyên để theo dõi và cải thiện các bệnh lý xương khớp

Để bảo vệ sức khỏe xương khớp và giúp phát hiện sớm các bệnh lý, bạn cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần. Ngoài ra, nếu các triệu chứng đau nhức ở lưng kéo dài và không có dấu hiệu thuyên giảm, hãy đến gặp bác sĩ từ sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nếu bạn gặp phải tình trạng ngủ dậy bị đau lưng, đó có thể là dấu hiệu của các thói quen xấu với cột sống hoặc những bệnh lý nguy hiểm về xương khớp. Hãy chủ động thăm khám từ sớm nếu các triệu chứng không có dấu hiệu thuyên giảm. Để hỗ trợ cải thiện tình trạng đau lưng tại nhà bạn nên tạo thói quen tập luyện thể chất, duy trì đúng tư thế và bổ sung các dưỡng chất từ thiên nhiên.