Đau khớp di chuyển là gì? Do bệnh lý nào gây ra?

Đau khớp di chuyển là gì?

Đau khớp di chuyển là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng đau nhức, sưng viêm không cố định ở một vị trí mà có xu hướng dịch chuyển liên tục giữa các khớp trong cơ thể. Người bệnh có thể cảm thấy đau nhói ở khớp gối hôm nay, nhưng vài ngày sau cơn đau hoàn toàn biến mất tại đó và xuất hiện ở khớp cổ tay, cổ chân hoặc khớp vai.

Hiện tượng này khác với đau đa khớp (đau cùng lúc nhiều khớp). Đối với đau khớp di chuyển, các triệu chứng viêm tại khớp cũ sẽ thuyên giảm rõ rệt trước khi xuất hiện cơn đau ở một khớp mới. Đây không phải là một bệnh lý độc lập mà là dấu hiệu cảnh báo của nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như viêm khớp phản ứng, bệnh gout giai đoạn đầu, thấp khớp cấp hoặc nhiễm trùng. (1)

Đối với tình trạng đau khớp có tính chất di chuyển​, cơn đau có xu hướng thuyên giảm ở khớp cũ trước khi di chuyển sang khớp mới

Các bệnh lý có thể gây ra tình trạng đau khớp di chuyển

Khi một khớp vừa giảm sưng thì khớp khác lại bắt đầu đau nhói, hiện tượng này thường bắt nguồn từ các phản ứng viêm toàn thân hoặc nhiễm trùng lan tới hệ xương khớp. Đây là các bệnh lý phổ biến gây ra tình trạng đau khớp kiểu di chuyển mà bạn không nên chủ quan: (2)

1. Thấp khớp

Thấp khớp (hay sốt thấp khớp cấp) là biến chứng muộn sau khi cơ thể bị nhiễm vi khuẩn liên cầu khuẩn nhóm A ở họng nếu không được điều trị triệt để. Bệnh lý này đặc trưng bởi tình trạng viêm các khớp lớn (như khớp gối, cổ chân, khuỷu tay, cổ tay) theo dạng di chuyển. Cơn đau và sưng tấy sẽ xuất hiện đột ngột ở một khớp, kéo dài vài ngày rồi tự biến mất và ngay lập tức “tấn công” sang khớp đối xứng hoặc khớp khác. Bệnh cực kỳ nguy hiểm vì có thể gây tổn thương tim vĩnh viễn (thấp tim).

2. Lupus ban đỏ hệ thống

Lupus ban đỏ là một bệnh lý tự miễn mạn tính, xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm vào các mô khỏe mạnh của cơ thể. Đa số tổn thương khớp xuất hiện các cơn đau khớp có tính chất di chuyển. Khác với viêm khớp dạng thấp, tình trạng đau khớp do Lupus thường không gây biến dạng hay hủy hoại khớp nghiêm trọng, nhưng đi kèm các dấu hiệu toàn thân như hồng ban cánh bướm ở mặt, mệt mỏi và tổn thương thận.

3. Viêm khớp do nhiễm trùng

Khi vi khuẩn, virus hoặc nấm theo đường máu xâm nhập vào ổ khớp, chúng sẽ gây ra tình trạng viêm khớp nhiễm trùng. Trong giai đoạn khởi phát hoặc khi tác nhân gây bệnh di chuyển qua dòng máu (nhiễm khuẩn huyết), người bệnh có thể trải qua hội chứng đau khớp di chuyển trước khi ổ viêm khu trú hẳn tại một hoặc hai khớp cố định. Bệnh đi kèm sốt cao, ớn lạnh và khớp bị tổn thương sẽ sưng nóng, đỏ, đau dữ dội.

4. Viêm khớp lậu cầu

Đây là một dạng viêm khớp nhiễm trùng đặc biệt, biến chứng từ bệnh lậu – một bệnh lây truyền qua đường tình dục do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae gây ra. Vi khuẩn lan truyền theo đường máu đến các khớp và thường gây ra hội chứng viêm bao gân và viêm khớp di chuyển. Người bệnh sẽ bị đau chuyển dịch giữa các khớp nhỏ ở tay, chân, kèm theo các mụn mủ nhỏ trên da và dịch tiết bất thường ở cơ quan sinh dục.

5. Bệnh Whipple

Bệnh Whipple là một bệnh nhiễm trùng vi khuẩn hiếm gặp do chủng Tropheryma whipplei gây ra, ảnh hưởng chủ yếu đến hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng. Tuy nhiên, triệu chứng đầu tiên và phổ biến nhất (xuất hiện trước tổn thương tiêu hóa nhiều năm) lại là đau khớp di chuyển. Cơn đau thường xuất hiện ở các khớp lớn, có thể tự thuyên giảm rồi tái phát ở vị trí khác mà không để lại di chứng sẹo hay biến dạng khớp.

6. Bệnh Lyme

Bệnh Lyme lây truyền sang người qua vết cắn của bọ ve bị nhiễm vi khuẩn Borrelia burgdorferi. Ở giai đoạn muộn (vài tháng sau khi nhiễm bệnh), vi khuẩn lan rộng khắp cơ thể, gây ra tình trạng đau nhức xương khớp dữ dội. Cơn đau có tính chất di chuyển liên tục từ khớp này sang khớp khác, đặc biệt hay khu trú ở các khớp lớn như khớp gối, gây sưng đau và hạn chế vận động nghiêm trọng.

7. Bệnh Sarcoidosis

Sarcoidosis là một bệnh lý viêm đặc trưng bởi sự hình thành các u hạt (tập hợp các tế bào viêm) ở nhiều cơ quan, nhiều nhất là ở phổi và hạch bạch huyết. Hội chứng Löfgren xuất hiện cấp tính và phát triển ở khoảng 5% – 10% số người mắc bệnh với ba hội chứng kinh điển gồm hồng ban nút trên da, hạch rốn phổi sưng to và viêm đau đa khớp di chuyển (chủ yếu ở cổ chân, đầu gối, cổ tay).

8. Bệnh viêm ruột (IBD)

Bệnh viêm ruột, bao gồm bệnh Crohn và viêm đại tràng co thắt, không chỉ gây tổn thương hệ tiêu hóa mà còn kéo theo các biểu hiện ngoài ruột. Viêm khớp ngoại biên là biến chứng rất thường gặp ở bệnh nhân IBD. Cơn đau khớp có xu hướng di chuyển luân phiên giữa các khớp lớn ở chi dưới (gối, cổ chân) và mức độ đau khớp thường tiến triển song hành cùng với các đợt bùng phát viêm ở đường ruột.

9. Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn

Đây là tình trạng nhiễm trùng lớp màng trong của tim (nội tâm mạc), thường do vi khuẩn từ máu bám vào các van tim tổn thương. Khi các cục máu đông nhiễm khuẩn từ tim bong ra và di chuyển theo dòng máu, chúng có thể gây tắc nghẽn mạch máu nhỏ nuôi khớp hoặc kích hoạt phản ứng miễn dịch toàn thân. Hệ quả là người bệnh gặp phải các cơn đau khớp di chuyển, đi kèm sốt kéo dài, sụt cân và có tiếng thổi bất thường ở tim.

10. Bệnh gout và viêm khớp dạng thấp

Mặc dù hai bệnh lý này thường được biết đến với tình trạng đau khớp cố định, nhưng ở giai đoạn khởi phát, chúng có thể biểu hiện dưới dạng đau khớp di chuyển:

• Bệnh gout: Ở giai đoạn đầu, các tinh thể urat lắng đọng có thể kích hoạt cơn đau cấp tính ở khớp ngón chân cái, sau đó tự hết và vài tháng sau lại xuất hiện ở cổ chân hoặc khớp gối, khiến người bệnh lầm tưởng cơn đau đang “di chuyển”.
• Viêm khớp dạng thấp: Giai đoạn tiền triệu hoặc thể khởi phát dạng tái hồi (Palindromic rheumatism) có thể biểu hiện bằng các đợt sưng đau khớp đột ngột ở một hoặc vài khớp, kéo dài vài giờ đến vài ngày rồi biến mất hoàn toàn, sau đó lại bùng phát ở một vị trí khớp khác.

Triệu chứng đau khớp có tính chất di chuyển​ có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý nghiêm trọng

Làm thế nào để kiểm soát các cơn đau khớp kiểu di chuyển?

Do tính chất cơn đau của đau khớp di chuyển, thường xuyên “dịch chuyển” từ vị trí này sang vị trí khác, bên cạnh tuân thủ phác đồ điều trị chuyên khoa, bạn có thể áp dụng các phương pháp an toàn tại nhà dưới đây để kiểm soát cơn đau và chăm sóc sức khỏe xương khớp hiệu quả.

1. Dùng thuốc theo chỉ định

Đây là biện pháp cốt lõi để cắt đứt các đợt viêm đau cấp tính. Tùy thuộc vào nguyên nhân gốc rễ (do tự miễn hay nhiễm trùng), bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc phù hợp:

• Thuốc giảm đau, kháng viêm: Các nhóm thuốc như paracetamol hoặc thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) giúp đẩy lùi nhanh chóng tình trạng sưng, nóng, đỏ, đau tại ổ khớp.
• Thuốc điều trị đặc hiệu: Nếu nguyên nhân do vi khuẩn, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc kháng sinh; nếu do bệnh tự miễn, các thuốc ức chế miễn dịch sẽ giúp kiểm soát bệnh lâu dài.

Lưu ý: Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc hoặc lạm dụng thuốc giảm đau để tránh tác dụng phụ lên dạ dày, gan và thận.

2. Massage nhẹ nhàng

Khi một khớp có dấu hiệu khởi phát cơn đau, các động tác xoa bóp, massage nhẹ nhàng xung quanh vùng khớp đó sẽ giúp kích thích lưu thông máu. Quá trình này giúp tăng cường oxy và dưỡng chất đến nuôi dưỡng sụn khớp, đồng thời giải tỏa căng cứng ở các cơ và dây chằng bao quanh.

Bạn có thể kết hợp sử dụng một vài giọt tinh dầu thảo dược như tràm gió, gừng hoặc ngải cứu để tăng cảm giác thư giãn và tăng cường hiệu quả giảm đau.

3. Chườm lạnh và chườm nóng đúng cách

Liệu pháp nhiệt là phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả để đối phó với tính chất thay đổi liên tục của viêm khớp di chuyển:

• Chườm lạnh: Áp dụng khi khớp mới chuyển sang giai đoạn sưng, nóng và đau cấp tính. Nhiệt độ thấp làm co mạch, giảm lượng máu dồn về ổ viêm, từ đó làm tê và dịu cảm giác đau buốt nhanh chóng.
• Chườm nóng: Áp dụng khi khớp đã qua giai đoạn viêm cấp, chỉ còn cảm giác đau âm ỉ hoặc cứng khớp vào buổi sáng. Chườm ấm giúp giãn mạch, thư giãn cơ và tăng tính linh hoạt cho khớp.

4. Tập luyện nhẹ nhàng, vừa sức

Nhiều người có xu hướng nằm yên khi bị đau khớp, tuy nhiên điều này có thể dẫn đến teo cơ và dính khớp. Thay vào đó, hãy duy trì các bài tập vận động nhẹ nhàng như đi bộ chậm, tập yoga, đạp xe hoặc bơi lội. Vận động vừa sức kích thích khớp tiết dịch bôi trơn, tăng độ dẻo dai và giảm áp lực lên các đầu xương. Khi một khớp cụ thể đang sưng đau dữ dội, hãy để khớp đó nghỉ ngơi và tập trung vận động các vùng cơ khớp khác.

5. Chế độ dinh dưỡng khoa học

Một chế độ ăn giàu chất kháng viêm tự nhiên sẽ hỗ trợ cơ thể dập tắt các ổ viêm từ bên trong. Bạn nên tăng cường bổ sung axit béo omega-3 có nhiều trong cá hồi, cá trích, hạt chia, hạt óc chó giúp ức chế các phản ứng viêm toàn thân; tăng cường rau xanh và trái cây, đặc biệt là các loại quả mọng (dâu tây, việt quất) chứa nhiều chất chống oxy hóa mạnh mẽ.

Đồng thời hạn chế các thực phẩm dễ kích hoạt phản ứng viêm như thịt đỏ, đồ ăn nhanh, nội tạng động vật và rượu bia.

Người bệnh nên tăng cường các thực chứa nhiều chất chống oxy hóa

Ngoài ra, để kiểm soát hiệu quả các ổ viêm đồng thời thúc đẩy quá trình phục hồi, tái tạo sụn khớp, việc bổ sung các dưỡng chất chuyên sâu là giải pháp được giới chuyên gia đánh giá rất cao. Đặc biệt, nhóm các dưỡng chất Collagen Type 2 không biến tính, Collagen Peptide thủy phân, Eggshell Membrane (chiết xuất màng vỏ trứng), chiết xuất nghệ Turmeric và Chondroitin Sulfate,… đã được chứng minh có lợi cho sức khỏe cơ xương khớp thông qua cơ chế:

• Ức chế phản ứng viêm toàn thân: Hỗ trợ cắt giảm hàm lượng các yếu tố tiền viêm trong cơ thể (như TNF-α, interferon gamma, các interleukin 1, 6…). Quá trình này giúp chặn đứng sự tiến triển của ổ viêm, đẩy lùi các đợt đau nhức và hỗ trợ khớp vận động linh hoạt.
• Tái tạo cấu trúc sụn và dịch khớp: Kích thích các tế bào mô liên kết đẩy mạnh sản sinh các dưỡng chất nền tảng bao gồm Aggrecan và Collagen type 2. Từ đó, sụn khớp được nuôi dưỡng khỏe mạnh, màng hoạt dịch được bảo vệ tối đa và chất lượng dịch bôi trơn khớp được cải thiện rõ rệt.
• Ổn định hệ thống miễn dịch: Hỗ trợ điều hòa các phản ứng tự miễn của cơ thể, ngăn chặn quá trình hình thành các kháng thể tự tấn công sụn khớp và màng hoạt dịch.

Đau khớp di chuyển không đơn thuần chỉ là sự khó chịu nhất thời mà đôi lúc còn là cảnh báo nhiều bệnh lý nguy hiểm. Nhận biết sớm nguyên nhân, kết hợp giữa dùng thuốc, vận động nhẹ nhàng và bổ sung các tinh chất chuyên biệt từ thiên nhiên sẽ giúp bạn chủ động kiểm soát cơn đau hiệu quả.