Thủ phạm khiến xương khớp kêu rắc rắc ở người trẻ là gì?

Xương khớp kêu rắc rắc là hiện tượng gì?

Tiếng các khớp kêu rắc rắc và lách tách mà bạn nghe thấy ở các khớp, giống như khi bẻ khớp ngón tay, là do sự hình thành các bọt khí trong dịch khớp. Trong y học, hiện tượng xương khớp phát ra tiếng rắc rắc, lục cục khi vận động được gọi là Crepitus. Đây là âm thanh phát sinh trong quá trình cử động của khớp, có thể gặp ở nhiều vị trí như khớp gối, vai, cổ tay hoặc cột sống.

Tiếng kêu lớn hơn xuất hiện ở khớp gối có thể là dấu hiệu của rách sụn chêm do yếu cơ; các khớp bị cứng, sưng kèm theo tiếng kêu lạo xạo có thể là dấu hiệu của bệnh viêm khớp.

Xương khớp kêu rắc rắc thường gặp ở độ tuổi nào?

Tình trạng xương kêu rắc rắc có thể gặp phải ở mọi đối tượng nhưng đặc điểm sẽ khác nhau:

• Xương khớp kêu rắc rắc ở người trẻ: Ở nhóm người trẻ khoảng 30-40 tuổi, xương khớp có thể kêu rắc rắc nhưng đây là hiện tượng sinh lý bình thường. Một số nguyên nhân gây ra tình trạng này là bong bóng khí trong dịch khớp, người ít vận động, gân và dây chằng trượt qua xương…
• Xương khớp kêu ở người lớn tuổi: Tiếng kêu lách tách ở khớp là âm thanh phát ra do các bề mặt của khớp cọ xát vào nhau, có thể nhận thấy các khớp kêu lách tách nhiều hơn khi bạn già đi. Điều này là do sụn giữa các khớp bị mòn dần theo thời gian, làm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc và tạo ra bề mặt thô ráp hơn, cọ xát vào nhau nhiều hơn.

Tuổi tác là một phần nguyên nhân gây hiện tượng khớp kêu rắc rắc.

Các khớp kêu rắc rắc thường xuất hiện ở những vị trí nào?

Những âm thanh rắc rắc, lục cục phát ra ở khớp mỗi khi chuyển động có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau, đặc biệt là những khớp thường chịu lực và vận động thường xuyên như:

• Khớp gối: Tiếng ồn phát ra khi đứng lên, ngồi xuống hoặc khi leo cầu thang
• Khớp vai: Kêu khi vận động tay, vai
• Khớp cổ tay, ngón tay: Thói quen bẻ khớp ngón tay của nhiều người có thể gây ra tiếng kêu rắc rắc
• Khớp cổ chân: Phát ra tiếng ồn khi đi lại, xoay cổ chân
• Cột sống: Ít gặp hơn nhưng có thể xuất hiện khi vặn người hoặc đứng lên.

Vì sao xương khớp phát ra tiếng kêu rắc rắc khi cử động?

Tiếng kêu lục cục, rắc rắc ở khớp khi di chuyển thường là do không khí thoát ra ngoài. Dịch khớp bôi trơn các khớp và dịch này được tạo thành từ oxy, carbon dioxide và nitơ. Khi khớp chuyển động, khí được giải phóng và bạn nghe thấy tiếng “lách tách” hoặc “rắc rắc”. Ngoài nguyên nhân sinh lý này, các khớp kêu rắc rắc còn có thể do những nguyên nhân sau:

1. Sự cọ xát của gân và dây chằng

Âm thanh răng rắc phát ra khi gân hoặc dây chằng di chuyển trên các chỗ lồi xương bên dưới khớp là do sự không đều và tiếp xúc gián đoạn giữa các cấu trúc này, dẫn đến việc tạo ra âm thanh.

2. Bề mặt khớp thô ráp, thoái hóa

Khi các khớp của bạn phát ra tiếng kêu rắc rắc kèm theo đau nhức, viêm khớp là nguyên nhân phổ biến nhất. Lớp sụn bao phủ các đầu xương bắt đầu bị mòn, làm lộ ra phần xương trần bên dưới lớp sụn. Xương trần gây ra cảm giác cọ xát đau đớn và thậm chí có thể dẫn đến thoái hóa.

3. Khô dịch khớp

Khô dịch khớp là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra hiện tượng xương khớp kêu “rắc rắc” khi vận động. Khi lượng dịch này suy giảm, khả năng bôi trơn kém đi, làm tăng ma sát giữa các bề mặt khớp và tạo ra âm thanh khi cử động. Tình trạng này thường gặp ở người lớn tuổi, người ít vận động, thoái hóa khớp… nhưng tình trạng xương kêu rắc rắc ở người trẻ cũng đang trở nên ngày càng phổ biến hơn.

4. Tổn thương sụn chêm

Khi sụn chêm bị tổn thương, bề mặt khớp không còn trơn láng, làm tăng ma sát khi co duỗi và gây ra tiếng kêu “lục cục” hoặc “rắc rắc” ở khớp. Tình trạng này thường gặp ở người lớn tuổi, sau chấn thương… Ngoài tiếng kêu, người bệnh có thể cảm thấy đau, cứng khớp hoặc hạn chế vận động, đặc biệt khi lên xuống cầu thang hoặc ngồi xổm. (1)

Sụn chêm có vai trò giảm chấn và giúp khớp vận động ổn định.

5. Trật khớp nhẹ, lệch trục khớp hoặc cấu trúc bất thường

Gần đây bạn có bị chấn thương không? Gãy xương, trật khớp, bong gân và tổn thương gân đều có thể là nguyên nhân gây ra tiếng kêu rắc rắc ở khớp. Ngay cả một chấn thương cũ cũng có thể âm thầm gây ra các triệu chứng.

6. Thói quen vận động sai tư thế

Khi cơ thể duy trì các tư thế không đúng trong thời gian dài hoặc thực hiện động tác sai kỹ thuật, tập luyện sai kỹ thuật… khiến lực tác động lên khớp sẽ bị phân bố lệch, làm tăng ma sát giữa các bề mặt khớp và dẫn đến phát ra âm thanh khi vận động. Lâu dài, thói quen này không chỉ gây tiếng kêu lục cục, rắc rắc mà còn làm tổn thương sụn khớp, dây chằng và có thể góp phần thúc đẩy các bệnh lý xương khớp.

7. Một số bệnh lý xương khớp tiềm ẩn khác

Ngoài các nguyên nhân sinh lý, xương kêu rắc rắc ở người trẻ cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý xương khớp đang “âm thầm” phá hủy khớp:

• Thoái hóa khớp
• Viêm khớp dạng thấp
• Gout
• Viêm bao hoạt dịch
• Hội chứng bánh chè – đùi

Nếu tiếng kêu khớp đi kèm với các triệu chứng như sưng đau kéo dài, cứng khớp hoặc giảm khả năng vận động, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

Xương khớp kêu rắc rắc có nguy hiểm không?

Tình trạng xương kêu rắc rắc ở người trẻ đôi khi là bình thường nhưng cũng có lúc lại là dấu hiệu cảnh báo tình trạng nguy hiểm cần theo dõi:

1. Khi nào là hiện tượng sinh lý bình thường?

Các khớp có thể thỉnh thoảng phát ra tiếng lách tách là điều bình thường, nếu không gây đau thì không có gì đáng lo ngại. Tiếng kêu khớp được xem là không đáng lo ngại khi:

• Không kèm theo đau nhức
• Không sưng, không nóng đỏ khớp
• Biên độ vận động vẫn bình thường
• Xuất hiện khi thay đổi tư thế hoặc sau thời gian ngồi lâu

2. Khi nào tiếng kêu răng rắc cảnh báo vấn đề nghiêm trọng?

Nếu các khớp của bạn phát ra tiếng kêu rắc rắc và gây ra cơn đau nhói mỗi khi chúng phát ra âm thanh – đã đến lúc bạn nên đi khám bác sĩ. Cơn đau âm ỉ sau khi khớp kêu cũng có thể là dấu hiệu của một vấn đề nào đó như:

• Đau khớp kéo dài hoặc tăng dần
• Sưng, nóng, đỏ khớp
• Cứng khớp, đặc biệt vào buổi sáng
• Hạn chế vận động
• Tiếng kêu xuất hiện thường xuyên, rõ rệt hơn theo thời gian

Nếu xuất hiện những biểu hiện này, bạn cần thăm khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Cách phòng tránh tình trạng xương khớp kêu rắc rắc

Có cách nào để tránh hoàn toàn tiếng xương hay kêu rắc rắc không? Những cách để giảm viêm và tăng lượng dịch khớp – chất đóng vai trò như chất bôi trơn trong khớp, giúp khớp giảm ma sát và giảm kêu rắc rắc hơn.

Dưới đây là 5 mẹo giúp tránh tình trạng khớp xương phát ra tiếng ồn:

• Mỗi ngày hãy uống đủ từ 2-2,5 lít nước lọc hoặc tính theo trọng lượng cơ thể 40ml cho mỗi cân nặng, ví dụ bạn 50kg thì mỗi ngày cần uống ít nhất 2 lít nước.
• Kiểm soát và duy trì cân nặng khỏe mạnh giúp giảm áp lực lên khớp, đặc biệt là khớp gối, dễ gây kêu khớp và thoái hóa.
• Thay đổi tư thế thường xuyên để tránh khớp bị “khô” và giảm tiết dịch.
• Tập thể dục 30-45 phút mỗi ngày để giúp kích thích sản sinh dịch khớp, tăng độ linh hoạt và giảm ma sát trong khớp.
• Tăng cường các chất như Collagen Peptide, Collagen type II không biến tính, Chondroitin sulfate, chiết xuất vỏ liễu trắng, Curcumin từ nghệ… giúp chống viêm, giảm đau tự nhiên và hỗ trợ cải thiện cảm giác khó chịu khi khớp phát ra tiếng kêu. Nhờ sự kết hợp này, dịch khớp được cải thiện, giảm ma sát khi vận động và hỗ trợ duy trì sự linh hoạt của hệ xương khớp. Đặc biệt là Collagen Peptide – collagen thủy phân dễ hấp thu, giúp cung cấp nguyên liệu tái tạo sụn khớp, tăng độ đàn hồi và hỗ trợ cải thiện tình trạng khô khớp – nguyên nhân gây tiếng kêu khi cử động.

c ở người trẻ có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về khớp nếu đi kèm triệu chứng bất thường. Nếu sớm phát hiện các âm thanh ở khớp, nên chủ động chăm sóc xương khớp, nhờ đó duy trì khả năng vận động dẻo dai và hạn chế nguy cơ bệnh lý về lâu dài.