Trang chủ - Bệnh xương khớp - Viêm khớp - Viêm khớp gối cấp tính điều trị thế nào? Độ nguy hiểm ra sao?
Đầu gối là bộ phận thường gặp chấn thương gây ra các đợt viêm cấp tính. Vậy viêm khớp gối cấp có nguy hiểm không và làm cách nào để điều trị? Cùng JEX xem tiếp để tìm hiểu thêm.
Viêm khớp gối cấp hay viêm khớp gối cấp tính là tình trạng viêm xảy ra đột ngột ở khớp gối, gây đau dữ dội, sưng to, nóng đỏ và hạn chế vận động. Bệnh thường khởi phát nhanh chóng trong vòng vài giờ và có thể kéo dài vài ngày.
Tìm hiểu nguyên nhân gây ra viêm khớp gối cấp tính:
Chấn thương cấp tính ở khớp gối là kết quả của một sự cố đơn lẻ như ngã, tác động lực quá mạnh, cú đánh trực tiếp từ một vật rắn… Đầu gối không thể phản xạ kịp thời nên các cấu trúc bên trong có thể bị hỏng như rách sụn chêm, đứt dây chằng…
Đây là nguyên nhân nghiêm trọng nhất, xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào khớp (qua đường máu, sau chấn thương, phẫu thuật hoặc tiêm khớp). Bệnh diễn tiến nhanh, có thể phá hủy khớp chỉ sau vài ngày nếu không điều trị kịp thời.
Xảy ra sau khi cơ thể bị nhiễm trùng ở vị trí khác như đường tiết niệu, tiêu hóa hoặc hô hấp… Hệ miễn dịch phản ứng quá mức và gây viêm ở khớp, dù vi khuẩn không còn hiện diện tại đó.
Viêm khớp do bệnh tự miễn là tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể nhận diện và tấn công nhầm vào các mô khớp, gây viêm, sưng, đau và phá hủy cấu trúc khớp theo thời gian. Đây là nhóm bệnh mạn tính, tiến triển từ từ nhưng có thể dẫn đến biến dạng khớp, mất chức năng vận động nếu không được điều trị kịp thời.
Viêm khớp gối cấp tính do bệnh tự miễn thường diễn tiến nhanh.
Hai bệnh khớp do bệnh tự miễn phổ biến là:
Viêm khớp dạng thấp: Là dạng phổ biến nhất. Bệnh gây viêm ở nhiều khớp nhỏ (cổ tay, ngón tay) và có thể ảnh hưởng đến khớp gối, khuỷu tay… kèm theo triệu chứng cứng khớp buổi sáng kéo dài >1 giờ, mệt mỏi, sút cân.
Lupus ban đỏ hệ thống: Là bệnh tự miễn ảnh hưởng toàn thân, trong đó khớp gối là một trong những cơ quan bị tái phát thường xuyên.
Gout là tình trạng lắng đọng tinh thể axit uric trong khớp, gây viêm, sưng đỏ, đau nhức dữ dội. Gout thường xuất hiện ở khớp ngón tay, ngón chân và cả khớp gối.
Viêm khớp do vi tinh thể là một dạng viêm khớp cấp tính gây ra bởi sự lắng đọng của các tinh thể nhỏ trong dịch khớp, kích thích phản ứng viêm mạnh mẽ. Khớp gối có thể gặp phải viêm khớp do vi tinh thể ở hai dạng phổ biến nhất là bệnh gút (do tinh thể urat) và bệnh giả gút (do tinh thể canxi pyrophosphate).
Viêm khớp gối cấp có thể là do tình trạng thoái hóa khớp gối bùng phát. Trong bệnh thoái hóa khớp, sụn khớp gối dần bị mài mòn, làm giảm khả năng bảo vệ giữa các đầu xương. Lâu dần khiến 2 đầu xương cọ xát vào nhau và tạo ra gai xương gây đau đớn.
Viêm khớp gối do thoái hóa khớp thường tiến triển chậm, tuy nhiên cơn đau khi tái phát thường trầm trọng hơn theo thời gian.
Khớp gối bị viêm cấp tính thường biểu hiện bằng các cơn đau, sưng viêm. Ngoài ra còn có các triệu chứng khác tiến triển theo thời gian:
Triệu chứng đầu tiên và rõ ràng nhất của viêm khớp gối cấp tính là đau xuất hiện một cách đột ngột. Cơn đau thường dữ dội, đặc biệt khi vận động, đứng lên ngồi xuống hoặc đi lại. Cảm giác đau có thể khiến người bệnh hạn chế cử động để tránh làm nặng thêm triệu chứng.
Khớp gối bị viêm cấp thường sưng to rõ rệt, có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Khi sờ vào, người bệnh có thể cảm nhận được cảm giác ấm nóng, căng phồng, đôi khi da vùng gối chuyển sang màu đỏ. Đây là dấu hiệu của phản ứng viêm đang diễn ra mạnh mẽ trong khớp.
Cơn đau và sưng có thể trở nên tồi tệ hơn vào buổi sáng, sau khi ngồi dậy. Người bệnh có thể cảm thấy khớp gối bị cứng lại. Việc gập, duỗi đầu gối trở nên khó khăn, ảnh hưởng đến các hoạt động thường ngày như đi lại, leo cầu thang hoặc ngồi xổm. Tình trạng này có thể kéo dài trong nhiều giờ nếu không được điều trị kịp thời.
Trong một số trường hợp, người bệnh có thể nghe thấy tiếng “lạo xạo”, “lục cục” khi di chuyển khớp gối. Đây là do sự thay đổi trong cấu trúc khớp hoặc do dịch viêm tích tụ trong ổ khớp. Dù không phải triệu chứng điển hình, đây cũng là dấu hiệu cần lưu ý.
Ở người lớn tuổi, các yếu tố làm tăng nguy cơ viêm khớp gối cấp thường là:
Tuổi tác và giới tính: Nguy cơ thoái hóa khớp và rối loạn chuyển hóa tăng do các mô trong khớp gối (sụn khớp, bao hoạt dịch, dây chằng) dần bị thoái hóa, mất tính đàn hồi có thể khởi phát đợt viêm cấp khi vận động sai tư thế, tăng cân hoặc thay đổi thời tiết. Người cao tuổi thường mắc các bệnh mạn tính như gout, tiểu đường, suy thận, lupus, khiến họ dễ viêm khớp cấp hơn, đặc biệt là viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc do tinh thể. Nữ giới có nguy cơ mắc bệnh viêm khớp gối cấp cao hơn.
Béo phì: Người thừa cân – béo phì làm tăng nguy cơ viêm khớp gối cấp thông qua cả hai cơ chế: cơ học và chuyển hóa. Về mặt cơ học, trọng lượng dư thừa gây áp lực lớn lên khớp gối – vốn đã chịu lực lớn của cơ thể. Ở những người thừa cân – béo phì, càng làm tăng nguy cơ tổn thương sụn, vi chấn thương, từ đó dễ khởi phát viêm. Về mặt chuyển hóa, mô mỡ hoạt động như một cơ quan nội tiết, tiết ra nhiều chất gây viêm như leptin, TNF-α và IL-6, góp phần thúc đẩy phản ứng viêm tại khớp. Ngoài ra, béo phì còn đi kèm với các rối loạn chuyển hóa khác như tăng mỡ máu, kháng insulin, làm trầm trọng thêm nguy cơ viêm khớp.
Thừa cân – béo phì là kẻ thù kép của khớp gối.
Vận động quá mức: Cơ thể khi hoạt động quá mức, lặp đi lặp lại hoặc không đúng kỹ thuật, có thể trở thành yếu tố nguy cơ dẫn đến viêm khớp gối cấp.
Tiền sử chấn thương: Chấn thương đầu gối trước đó làm tăng nguy cơ tái viêm khớp đầu gối gấp 3,86 lần.
Hệ miễn dịch suy giảm: Khi hệ miễn dịch suy giảm, hệ thống bảo vệ khớp bị hỏng, nguy cơ mắc viêm khớp gối cấp tính tăng lên rõ rệt. Những người có miễn dịch suy yếu, vi khuẩn có thể dễ dàng xâm nhập vào dịch khớp qua đường máu hoặc từ các nhiễm trùng kế cận (nhiễm trùng da, đường tiết niệu, răng miệng…).
Trong nhiều trường hợp, viêm khớp gối cấp tính do vận động quá mức, chấn thương, gout bùng phát có thể được kiểm soát tốt bằng thuốc kháng viêm, giảm đau và nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu không điều trị đúng cách, tình trạng viêm có thể kéo dài, tổn thương sụn khớp và thoái hóa khớp sớm là điều khó tránh khỏi.
Đáng lo ngại nhất là viêm khớp nhiễm khuẩn cấp, có thể phá hủy hoàn toàn cấu trúc khớp chỉ trong vài ngày. Nếu người bệnh không được phát hiện, chẩn đoán và điều trị sớm, có nguy cơ đối mặt với biến chứng nặng như hoại tử khớp, nhiễm trùng huyết, hoặc tàn phế vĩnh viễn. Ngoài ra, viêm khớp cấp tính cũng có thể là biểu hiện của các bệnh lý mạn tính như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ… gây biến dạng khớp và ảnh hưởng đến tim, phổi, thận.
Người bệnh bị viêm khớp gối cấp nên đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau đột ngột, sưng to, nóng đỏ khớp gối, khó khăn khi đi lại hoặc cử động gối, đặc biệt nếu kèm theo các biểu hiện như sốt, ớn lạnh hoặc toàn thân mệt mỏi.
Ngoài ra, người bệnh cũng cần thăm khám nếu cơn đau khớp không giảm sau vài ngày nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau thông thường hoặc khi viêm khớp tái phát nhiều lần trong thời gian ngắn. Những đối tượng có nguy cơ cao như người lớn tuổi, phụ nữ, người có bệnh lý nền, người bị suy giảm miễn dịch… nên chủ động đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường, thay vì tự điều trị viêm khớp gối cấp tại nhà, tránh để lại di chứng lâu dài cho khớp.
Chẩn đoán viêm khớp gối cấp tính cần được thực hiện sớm và chính xác để xác định nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp. Các phương pháp chẩn đoán thường bao gồm:
Việc chẩn đoán viêm khớp gối cấp tính cần kết hợp nhiều phương pháp để xác định rõ nguyên nhân và mức độ tổn thương. Từ đó giúp cá nhân hóa phác đồ điều trị, tránh biến chứng và phục hồi vận động hiệu quả.
Mặc dù không thể đảo ngược tổn thương ở khớp gối do viêm khớp gây ra, nhưng có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ điều trị để giảm đi các triệu chứng như:
Nghỉ ngơi và bảo vệ khớp là biện pháp cơ bản, dễ thực hiện, nhưng rất quan trọng trong điều trị viêm khớp gối cấp tính, đặc biệt trong giai đoạn khởi phát viêm. Khi khớp gối bị viêm, các cấu trúc của khớp như sụn khớp, bao hoạt dịch và màng hoạt dịch đều bị kích thích và tổn thương. Nếu tiếp tục vận động khớp có thể làm tình trạng viêm nặng hơn, xuất tiết dịch khớp và kéo dài thời gian phục hồi.
Trong giai đoạn cấp, người bệnh nên nghỉ ngơi 1 – 2 ngày, tránh các hoạt động đi lại không cần thiết. Có thể sử dụng nẹp gối để cố định tạm thời, giúp hạn chế cử động gây đau. Nên kê cao chân để giúp giảm sưng và đau rõ rệt.
Khi đã biết nguyên nhân gây viêm khớp gối cấp tính, người bệnh nên điều trị và giảm nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng này.
Nếu viêm khớp do nhiễm khuẩn, người bệnh cần được điều trị bằng kháng sinh, sau đó tùy vào tình trạng khớp bác sĩ sẽ điều chỉnh phương pháp điều trị tiếp theo cho phù hợp.
Với trường hợp viêm khớp cấp do gout hoặc giả gout, người bệnh cần được bác sĩ kiểm tra và chỉ định thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs), colchicine hoặc corticoid để cắt cơn viêm cấp, kết hợp với liệu pháp lâu dài để ổn định chuyển hóa.
Nếu nguyên nhân là do bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ… việc điều trị cần phối hợp nhiều nhóm thuốc như thuốc ức chế miễn dịch, corticoid, thuốc điều hòa miễn dịch… dựa vào từng mức độ tổn thương và đặc điểm bệnh. Đây là những trường hợp bắt buộc phải được theo dõi lâu dài bởi bác sĩ chuyên khoa.
Trong điều trị viêm khớp gối cấp tính, sử dụng thuốc giảm đau và chống viêm là lựa chọn hàng đầu giúp kiểm soát triệu chứng nhanh chóng, cải thiện khả năng vận động và chất lượng sống cho người bệnh. Tùy theo mức độ đau và nguyên nhân gây viêm, bác sĩ xương khớp sẽ chỉ định loại thuốc phù hợp, giúp giảm sưng, giảm đau và hạn chế tổn thương thứ phát tại khớp.
Nhóm thuốc thường được sử dụng nhất là thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen, diclofenac, meloxicam hoặc celecoxib. NSAIDs có tác dụng nhanh trong vài giờ sau khi dùng, đặc biệt hữu ích trong các cơn đau do gout, chấn thương hoặc viêm khớp thoái hóa.
Trong những trường hợp viêm nặng, corticoid đường uống hoặc tiêm tại chỗ có thể được cân nhắc để kiểm soát phản ứng viêm mạnh. Một nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai cho thấy, NSAIDs đường uống được sử dụng ở 88% bệnh nhân, thường kết hợp với paracetamol và thuốc giãn cơ để tăng hiệu quả điều trị.
Thuốc giảm đau và chống viêm là phần không thể thiếu trong điều trị triệu chứng của viêm khớp gối cấp tính.
Cố gắng duy trì vận động bằng các bài tập vật lý trị liệu để cơ thể được hoạt động, hạn chế nguy cơ làm yếu cơ. Chuyên gia vật lý trị liệu sẽ chỉ cho người bệnh cách bắt đầu nhẹ nhàng rồi tăng dần hoạt động, mà không gây căng thẳng hoặc làm tăng thêm cơn đau.
Vật lý trị liệu có thể sẽ đề nghị kết hợp:
Các bài tập kéo giãn giúp giảm đau nhức và giúp các khớp chuyển động tốt hơn.
Các bài tập tăng cường sức mạnh để xây dựng hoặc duy trì sức mạnh ở các cơ hỗ trợ khớp.
Các bài tập thể dục tổng quát, quan trọng cho sức khỏe tổng quát.
Các bài tập về cảm giác sâu, giúp cải thiện sự cân bằng, phối hợp và nhanh nhẹn.
Hút dịch khớp gối là một thủ thuật thường được chỉ định trong điều trị viêm khớp gối cấp tính khi có hiện tượng tràn dịch khớp nhiều, nghi ngờ nhiễm khuẩn, hoặc để chẩn đoán nguyên nhân gây viêm. Đây là biện pháp vừa mang tính điều trị, vừa có giá trị chẩn đoán quan trọng.
Trong điều trị viêm khớp gối cấp, hút dịch giúp giảm áp lực trong khớp, giảm cảm giác căng tức và đau nhức, từ đó cải thiện khả năng vận động. Mặt khác, mẫu dịch hút ra được đưa đi xét nghiệm để xác định tính chất như: dịch viêm không nhiễm trùng, dịch chứa tinh thể urat (bệnh gout), hay dịch mủ do vi khuẩn gây viêm khớp nhiễm khuẩn.
Trong trường hợp viêm khớp gối do nhiễm trùng, hút dịch có thể phải lặp lại hoặc rửa khớp nhiều lần, kết hợp với kháng sinh để ngăn ngừa tổn thương khớp nghiêm trọng. Hút dịch khớp cần được thực hiện trong điều kiện vô trùng, bác sĩ có chuyên môn, và người bệnh cần được theo dõi sau thủ thuật để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Chườm nóng và chườm lạnh là hai biện pháp nhiệt trị liệu đơn giản, dễ áp dụng tại nhà, nhưng có thể giảm đau, giảm sưng và cải thiện chức năng khớp do viêm khớp gối cấp trong các bệnh lý viêm khớp, bao gồm cả viêm khớp gối cấp tính. Tuy nhiên, việc lựa chọn đúng thời điểm và cách thực hiện là rất quan trọng để đạt được hiệu quả mong muốn.
Chườm lên vùng khớp trong 15–20 phút/lần, cách 2–3 giờ, tránh áp trực tiếp đá lên da để không gây bỏng lạnh.
Mặc dù viêm khớp gối có thể khó kiểm soát nhưng có những việc mà mỗi người nên thực hiện để giảm sự khởi phát và làm giảm các triệu chứng.
Duy trì cân nặng hợp lý có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ viêm khớp gối cấp tính. Mỗi kilogram trọng lượng dư thừa có thể tạo thêm 3-4 kg áp lực lên khớp gối khi vận động, làm tăng nguy cơ tổn thương và viêm. Nghiên cứu cho thấy phụ nữ trung niên thừa cân hoặc béo phì giảm ít nhất 5% trọng lượng cơ thể trong vòng 2,5 năm có nguy cơ mắc viêm khớp gối thấp hơn đáng kể so với nhóm không giảm cân.
Ngoài ra, mỡ thừa còn kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể, góp phần gây viêm khớp ngay cả khi không có chấn thương. Vì vậy, kiểm soát cân nặng qua ăn uống lành mạnh và vận động đều đặn là cách hiệu quả để phòng ngừa và giảm tái phát viêm khớp gối.
Duy trì thói quen tập luyện các bài tập tác động thấp giúp giảm thiểu căng thẳng cho các khớp như bơi lội, đạp xe, đi bộ nhanh và thái cực quyền. Người bệnh cũng nên kết hợp với các bài tập tập trung vào sức mạnh, sự ổn định và tính linh hoạt của khớp gối như yoga hoặc Pilates, từ đó cải thiện sức mạnh cơ bắp, giảm nguy cơ té ngã và chấn thương khớp.
Điều quan trọng là người bệnh phải điều chỉnh bài tập dựa trên khả năng của bản thân, đồng thời tham khảo ý kiến của chuyên gia chăm sóc sức khỏe để đảm bảo lựa chọn bài tập và kỹ thuật phù hợp.
Duy trì tư thế tốt để hỗ trợ sức khỏe khớp và giảm nguy cơ phát triển viêm khớp gối cấp do té ngã hoặc chấn thương. Để giảm nguy cơ này, người bệnh nên giữ cho cơ thể và khớp gối khỏe mạnh thông qua các bài tập tăng sức mạnh cơ đùi và cải thiện thăng bằng như đi bộ, yoga hoặc luyện tập với chuyên gia vật lý trị liệu.
Ngoài ra, cần đảm bảo không gian sống an toàn: loại bỏ vật cản, sử dụng thảm chống trượt, tay vịn cầu thang và ánh sáng đầy đủ. Với người cao tuổi hoặc có khớp yếu, sử dụng dụng cụ hỗ trợ như gậy, nẹp gối hay giày chống trượt cũng giúp phòng tránh chấn thương hiệu quả. Việc chủ động phòng ngừa sẽ giảm thiểu đáng kể nguy cơ viêm khớp gối cấp tính do tai nạn.
Ưu tiên tiêu thụ nhiều loại trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc và chất béo lành mạnh. Những thực phẩm giàu dinh dưỡng này cung cấp các vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và axit béo omega-3 thiết yếu, có lợi cho sức khỏe khớp.
Ví dụ, bổ sung thực phẩm giàu vitamin C như trái cây họ cam quýt, quả mọng và ớt chuông, có thể hỗ trợ tổng hợp collagen và bảo vệ sụn khỏi bị tổn thương. Tương tự như vậy, bổ sung các nguồn axit béo omega-3 như cá béo (ví dụ như cá hồi, cá thu), hạt chia và quả óc chó có thể giúp giảm viêm ở khớp.
Kiểm soát tốt các bệnh lý tự miễn là yếu tố then chốt trong việc phòng ngừa viêm khớp gối cấp tính, đặc biệt ở những người vốn mắc các bệnh như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ. Trong các tình trạng này, hệ miễn dịch tấn công nhầm vào mô khớp, gây ra viêm, sưng đau. Nếu không được kiểm soát, rối loạn miễn dịch có thể dẫn đến đợt viêm khớp gối cấp kèm theo tràn dịch và đau dữ dội.
Để hạn chế nguy cơ bùng phát viêm khớp cấp do bệnh tự miễn, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, dùng đúng và đủ thuốc ức chế miễn dịch hoặc kháng viêm không steroid (NSAIDs) theo chỉ định. Đồng thời, nên duy trì lối sống lành mạnh: ngủ đủ giấc, ăn uống cân bằng, tránh stress kéo dài… giúp làm dịu phản ứng miễn dịch và chủ động kiểm soát bệnh tự miễn, nhờ vậy bảo vệ khớp gối tốt hơn.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ là cách để các chuyên gia chăm sóc sức khỏe đánh giá yếu tố nguy cơ, tiền sử gia đình và dấu hiệu sớm của bệnh viêm khớp. Cùng với đó là các phương pháp kiểm tra sức khỏe, xem xét tiền sử bệnh và xét nghiệm chẩn đoán có liên quan, giúp xác định dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn hoặc tình trạng tiền viêm khớp.
Bằng cách phát hiện bệnh viêm khớp hoặc các tình trạng liên quan ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể thực hiện biện pháp phòng ngừa, chẳng hạn như thay đổi lối sống, tập thể dục và dùng thuốc thích hợp, để làm chậm hoặc ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh.
Thăm khám định kỳ giúp phát hiện dấu sớm của viêm khớp cấp, từ đó có giải pháp điều trị kịp thời và chuẩn xác.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là một trong những cơ sở y tế hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực khám và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp, đặc biệt là viêm khớp gối cấp tính. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong nội soi khớp gối và phẫu thuật chỉnh hình tại Việt Nam – cùng hệ thống thiết bị hiện đại như MRI 3 Tesla, máy CT đa lát cắt… Tâm Anh cung cấp dịch vụ chẩn đoán và điều trị toàn diện cho người bệnh.
Phác đồ điều trị tại đây được cá nhân hóa theo từng nguyên nhân cụ thể như viêm khớp do gout, viêm nhiễm, hay chấn thương. Đồng thời, bệnh viện còn kết hợp các phương pháp tiên tiến như hút dịch khớp dưới hướng dẫn siêu âm, tiêm nội khớp, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng sau viêm. Tâm Anh không chỉ là nơi khám chữa bệnh hiệu quả mà còn là điểm đến tin cậy cho người bệnh mong muốn chăm sóc khớp lâu dài, phòng ngừa tái phát và duy trì chất lượng sống.
Bằng cách áp dụng phác đồ điều trị của bác sĩ, thay đổi lối sống, thăm khám định kỳ… người bệnh có thể chủ động giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh viêm khớp gối cấp tính và kiểm soát tốt hơn tác động của bệnh đối với cuộc sống hàng ngày.
Những thông tin, bài viết trên website Jex.com.vn chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu thông tin. Không thay thế cho việc chẩn đoán, khám và điều trị y khoa. Do đó JEX không chịu trách nhiệm về những trường hợp tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ