Đau cổ vai gáy chóng mặt hoa mắt: Nguyên nhân và cách cải thiện

Đau cổ vai gáy chóng mặt hoa mắt là gì?

Đau cổ vai gáy chóng mặt là tình trạng rối loạn cơ – xương – thần kinh phổ biến, xảy ra khi các cơ vùng cổ, vai, gáy bị co cứng, tổn thương hoặc khi tuần hoàn máu lên não bị suy giảm. Người bệnh thường cảm thấy đau mỏi vùng sau gáy, lan sang vai và cánh tay, đồng thời có cảm giác choáng váng, mất thăng bằng, nhìn mờ, hoa mắt, thậm chí buồn nôn.

8 nguyên nhân gây đau cổ vai gáy kèm chóng mặt phổ biến

Tình trạng đau cổ vai gáy chóng mặt không chỉ đơn thuần là dấu hiệu mệt mỏi do lao động hay ngồi sai tư thế, mà còn là biểu hiện của nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Việc xác định được nguyên nhân là bước quan trọng giúp lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. Dưới đây là 8 nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng này bạn cần lưu ý:

1. Căng cơ cổ vai gáy do ngồi sai tư thế

Căng cổ vai gáy do ngồi sai tư thế là một trong những nguyên nhân phổ biến gây mỏi cổ vai gáy chóng mặt. Ngồi làm việc, học tập hoặc sử dụng máy tính, điện thoại trong thời gian dài với tư thế cúi đầu, gập cổ hoặc vươn vai quá mức, khiến các nhóm cơ vùng cổ vai gáy bị căng cứng liên tục. Điều này không chỉ làm giảm lưu thông máu lên não mà còn chèn ép các dây thần kinh, dẫn đến cảm giác nhức, tê bì, mỏi mệt, thậm chí chóng mặt, mất thăng bằng.

Tình trạng này thường xuyên gặp ở nhân viên văn phòng, học sinh – sinh viên, công nhân may. Nếu không điều chỉnh sớm, các triệu chứng sẽ trở thành mạn tính, ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu suất lao động.

2. Thoái hóa cột sống cổ

Thoái hóa cột sống cổ gây đau cổ vai gáy và đau đầu là tình trạng thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, nhưng hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa do thói quen sinh hoạt thiếu khoa học. Khi các đốt sống cổ bị thoái hóa, cấu trúc đĩa đệm và sụn khớp bị tổn thương, gai xương hình thành có thể chèn ép vào rễ thần kinh và động mạch đốt sống, làm cản trở tuần hoàn máu lên não. Điều này khiến người bệnh cảm thấy đau nhức vùng cổ, vai, gáy, kèm theo triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, tê bì tay chân, mất thăng bằng, thậm chí buồn nôn. Cơn đau thường tăng lên khi vận động cổ, cúi đầu hoặc làm việc gắng sức. Nếu không được điều trị kịp thời, thoái hóa cột sống cổ có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như rối loạn tiền đình, thiểu năng tuần hoàn não.

Thoái hóa cột sống cổ có thể là nguyên nhân gây đau cổ vai gáy chóng mặt

3. Chèn ép rễ thần kinh

Chèn ép rễ thần kinh gây đau mỏi vai gáy chóng mặt là tình trạng thường gặp ở người bị thoát vị đĩa đệm, thoái hóa đốt sống cổ hoặc chấn thương cột sống. Khi rễ thần kinh bị chèn ép, tín hiệu truyền từ não đến các cơ bị gián đoạn, gây ra cảm giác đau nhức, tê bì lan từ cổ xuống vai và cánh tay. Đồng thời, quá trình chèn ép này cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu nuôi não, khiến máu lên não kém, từ đó gây ra triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng.

4. Rối loạn tiền đình

Đau vai gáy đau đầu là bệnh gì? Có thể do rối loạn tiền đình. Bệnh này xuất phát từ sự rối loạn chức năng của hệ thống tiền đình – bộ phận giữ vai trò kiểm soát thăng bằng và định hướng cho cơ thể. Khi tiền đình hoạt động bất thường, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như chóng mặt, choáng váng, hoa mắt, ù tai, buồn nôn, khó giữ thăng bằng.

Bên cạnh đó, do phản xạ của cơ thể khi cố gắng giữ thăng bằng hoặc chuyển động đầu cổ, các nhóm cơ vùng cổ – vai – gáy sẽ co cứng bất thường, gây đau nhức, mỏi hoặc nặng đầu. Tình trạng này có thể xảy ra đột ngột, kéo dài vài phút đến vài giờ và dễ tái phát nếu không được điều trị triệt để.

5. Hẹp động mạch đốt sống

Hẹp động mạch đốt sống là một nguyên nhân nghiêm trọng gây đau mỏi vai gáy chóng mặt. Tình trạng này xảy ra khi một hoặc hai động mạch đốt sống – những mạch máu dẫn máu từ tim lên não bị thu hẹp do xơ vữa động mạch, thoái hóa cột sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm chèn ép.

Khi động mạch bị hẹp, lượng máu cung cấp cho tiểu não và các vùng sau của não giảm sút, gây ra hiện tượng thiếu máu não thoáng qua, dẫn đến triệu chứng chóng mặt, hoa mắt, ù tai, mất thăng bằng, đôi khi kèm buồn nôn. Đồng thời, các cấu trúc vùng cổ bị ảnh hưởng cũng gây ra cảm giác đau mỏi, căng cứng vai gáy, đặc biệt khi quay đầu hoặc cúi xuống.

6. Tăng hoặc tụt huyết áp tư thế

Khi huyết áp tăng cao đột ngột, áp lực máu lên thành mạch tăng khiến các mạch máu vùng cổ và não bị co thắt, gây căng cứng cơ, đau vùng vai gáy và làm giảm lưu lượng máu lên não, từ đó dẫn đến chóng mặt, hoa mắt. Ngược lại, tụt huyết áp tư thế – thường xảy ra khi thay đổi tư thế đột ngột (như đứng lên quá nhanh) – khiến máu không kịp lưu thông lên não, gây choáng váng, mất thăng bằng và kèm theo cảm giác nặng đầu, đau vùng cổ gáy.

Cả hai tình trạng này đều làm rối loạn tuần hoàn não và ảnh hưởng đến hệ cơ, mạch máu vùng cổ vai gáy. Nếu không được kiểm soát tốt, chúng có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như thiếu máu não, ngất xỉu hoặc tai biến mạch máu não.

7. Hội chứng cổ vai cánh tay

Hội chứng cổ vai cánh tay là tình trạng rối loạn do tổn thương rễ thần kinh hoặc tủy sống vùng cổ, thường do thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm hoặc chèn ép dây thần kinh. Người mắc hội chứng này thường bị đau âm ỉ hoặc đau nhói vùng cổ, lan xuống vai và cánh tay, kèm cảm giác tê bì, yếu cơ hoặc hạn chế vận động.

Một số trường hợp, hội chứng này còn gây hoa mắt, chóng mặt do các dây thần kinh và mạch máu ở vùng cổ bị chèn ép, làm giảm lưu lượng máu lên não. Các triệu chứng này có thể tăng nặng khi thay đổi tư thế đột ngột, quay đầu nhanh hoặc làm việc gắng sức.

Đau cổ vai gáy chóng mặt hoa mắt có thể do hội chứng cổ vai cánh tay gây ra

8. Ảnh hưởng từ stress, lo âu, thiếu ngủ

Căng thẳng kéo dài, lo âu thường xuyên và thiếu ngủ là những yếu tố có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh và tuần hoàn máu. Khi cơ thể rơi vào trạng thái stress, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức, khiến nhóm cơ, đặc biệt là vùng cổ, vai gáy co cứng liên tục. Điều này dẫn đến cảm giác đau mỏi, nặng đầu, đồng thời cản trở quá trình tuần hoàn máu lên não, gây ra hiện tượng hoa mắt, chóng mặt, kèm buồn nôn hoặc mệt mỏi.

 Ngoài ra, thiếu ngủ khiến não bộ không được nghỉ ngơi đầy đủ, làm tăng cảm giác đau nhức và nhạy cảm với các kích thích thần kinh. Những người thường xuyên mất ngủ, ngủ không sâu giấc cũng dễ bị rối loạn tiền đình hoặc suy giảm chức năng thần kinh thực vật – một trong những nguyên nhân gián tiếp gây đau cổ vai gáy kèm chóng mặt, hoa mắt.

Triệu chứng đau cổ vai gáy chóng mặt hoa mắt

Các triệu chứng đau cổ vai gáy chóng mặt hoa mắt thường khởi phát âm thầm, dễ bị nhầm lẫn với mỏi mệt thông thường. Dưới đây là những triệu chứng điển hình mà bạn cần lưu ý để kịp thời theo dõi và xử lý:

• Đau mỏi vùng cổ, vai, gáy: Cảm giác đau nhức âm ỉ hoặc co cứng vùng cổ vai – gáy, đặc biệt rõ rệt khi ngồi lâu, quay đầu, cúi gập người hoặc sau khi ngủ dậy.
• Chóng mặt, choáng váng: Người bệnh thường xuyên cảm thấy quay cuồng, mất thăng bằng, đặc biệt khi thay đổi tư thế đột ngột như đứng lên hoặc cúi xuống.
• Hoa mắt, nhìn mờ: Thị lực bị ảnh hưởng tạm thời, xuất hiện cảm giác lóa mắt, mờ mắt, như có “màng sương” che trước mắt.
• Đau đầu, nặng đầu: Cơn đau thường xuất phát từ vùng sau gáy rồi lan lên đầu, kèm theo cảm giác nặng trịch hoặc đau như bó chặt đầu.
• Yếu chi, giảm khả năng vận động: Người bệnh mất khả năng vận động linh hoạt trong các hoạt động thường ngày như cầm nắm, viết, hoặc di chuyển.
• Tê bì tay chân: Đôi khi đau vai gáy đi kèm tê nhức cánh tay, bàn tay hoặc ngón tay do chèn ép dây thần kinh vùng cổ.
• Cứng cổ, khó xoay chuyển: Khó khăn khi xoay đầu sang hai bên, cúi hoặc ngửa cổ, kèm theo cảm giác căng tức và giới hạn vận động.
• Buồn nôn, mệt mỏi: Một số trường hợp có thể bị buồn nôn nhẹ do ảnh hưởng từ hệ tiền đình hoặc giảm tưới máu não.
• Suy giảm thính lực, ù tai, cảm giác đầy tai: Thường gặp nếu liên quan đến rối loạn tiền đình hoặc thiểu năng tuần hoàn động mạch sống nền.

Khi nào người bệnh cần đến gặp bác sĩ?

Người bị đau cổ vai gáy hoa mắt chóng mặt nên chủ động đến gặp bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Cơn đau kéo dài trên 1 tuần, không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi hoặc sử dụng các biện pháp giảm đau thông thường.
•  Chóng mặt nặng, hoa mắt kèm theo mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng, dễ té ngã.
•  Tê bì tay chân, yếu cơ, giảm cảm giác hoặc mất khả năng kiểm soát vận động.
•  Cơn đau lan rộng từ cổ xuống vai, cánh tay, có cảm giác châm chích hoặc nóng rát.
•  Suy giảm thị lực, thính lực, ù tai, mờ mắt hoặc nghe kém bất thường.
•  Buồn nôn, nôn ói liên tục, đau đầu dữ dội, không thể tập trung.
•  Có tiền sử bệnh lý nền như thoát vị đĩa đệm cổ, tăng huyết áp, rối loạn tiền đình hoặc thiếu máu não.

Khi tình trạng mỏi cổ vai gáy chóng mặt kéo dài hoặc kèm các triệu chứng khác bạn nên gặp bác sĩ chuyên khoa để thăm khám và được điều trị kịp thời

Phương pháp chẩn đoán đau cổ vai gáy chóng mặt

Để xác định nguyên nhân gây ra tình trạng đau mỏi cổ vai gáy chóng mặt, bác sĩ sẽ tiến hành các phương pháp chẩn đoán sau:

• Khai thác bệnh sử và khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ hỏi chi tiết về thời điểm khởi phát, tính chất cơn đau (âm ỉ hay dữ dội), mức độ chóng mặt, các triệu chứng đi kèm như tê tay, yếu chi, mất thăng bằng… Đồng thời, kiểm tra khả năng vận động của vùng cổ – vai – gáy, phản xạ thần kinh, sức cơ và cảm giác.
• Chụp X-quang cột sống cổ: Giúp đánh giá tình trạng thoái hóa đốt sống, gai cột sống, vẹo hoặc mất đường cong sinh lý cổ.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Phương pháp này cho hình ảnh chi tiết về cấu trúc mềm như đĩa đệm, dây thần kinh và tủy sống. MRI rất hữu ích trong việc phát hiện thoát vị đĩa đệm cổ, chèn ép rễ thần kinh hay tủy sống.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): Thường được chỉ định nếu nghi ngờ có tổn thương xương hoặc cần khảo sát kỹ cấu trúc cột sống và hộp sọ.
• Siêu âm Doppler mạch máu cổ: Giúp kiểm tra lưu lượng máu qua động mạch cảnh và động mạch sống nền – hai mạch máu chính dẫn máu lên não. Đây là phương pháp cần thiết nếu nghi ngờ thiếu máu não hay rối loạn tuần hoàn.
• Điện cơ (EMG) và đo dẫn truyền thần kinh (NCV): Dùng để kiểm tra hoạt động của dây thần kinh và cơ, phát hiện các tổn thương thần kinh ngoại biên do chèn ép từ cột sống cổ.
• Xét nghiệm máu: Nhằm kiểm tra các yếu tố liên quan như viêm, thiếu máu, rối loạn chuyển hóa (ví dụ: thiếu vitamin nhóm B, calci, magie…).

Phương pháp điều trị đau cổ vai gáy chóng mặt

Việc điều trị đau cổ vai gáy kèm theo chóng mặt, hoa mắt cần được thực hiện toàn diện và đúng cách, bởi đây không chỉ là triệu chứng đơn lẻ mà còn có thể liên quan đến nhiều bệnh lý phức tạp. Tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Một số phương pháp điều trị đau cổ vai gáy chóng mặt phổ biến:

1. Điều trị theo nguyên nhân

Đau cổ vai gáy kèm chóng mặt, hoa mắt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân bệnh lý như thoái hóa cột sốt, thoát vị đĩa đệm, rối loạn tuần hoàn não, huyết áp cao hoặc huyết áp thấp… Mỗi nguyên nhân cần phương pháp điều trị riêng biệt để đạt hiệu quả tối ưu và hạn chế biến chứng. Do đó, khi gặp tình trạng đau cổ vai gáy chóng mặt kéo dài nên đi thăm khám với bác sĩ chuyên khoa để chẩn đoán nguyên nhân và được điều trị theo phác đồ phù hợp.

2. Dùng thuốc

Tùy vào mức độ đau và nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ có thể kê đơn thuốc phù hợp để kiểm soát triệu chứng. Các loại thuốc thường dùng bao gồm thuốc giảm đau (paracetamol, NSAIDs), thuốc giãn cơ (như eperisone hoặc tolperisone) giúp giảm co cứng vùng cổ – vai – gáy. Ngoài ra, nếu chóng mặt hoa mắt do rối loạn tuần hoàn não, bác sĩ có thể chỉ định thêm thuốc tăng tuần hoàn não và vitamin nhóm B (B1, B6, B12) để hỗ trợ dẫn truyền thần kinh. Việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng hướng dẫn, không tự ý kéo dài thời gian sử dụng hoặc tăng liều để tránh tác dụng phụ nguy hiểm.

3. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu là phương pháp hỗ trợ điều trị an toàn, hiệu quả, giúp giảm đau và tăng cường khả năng vận động. Các kỹ thuật phổ biến bao gồm chườm nóng để thư giãn cơ, chườm lạnh giảm viêm cấp tính, điện trị liệu (điện xung, siêu âm), sóng ngắn hoặc laser điều trị để kích thích tuần hoàn máu.

Vật lý trị liệu đúng cách giúp hỗ trợ giảm đau và phục hồi sức mạnh cơ vùng cổ vai gáy

4. Các bài tập kéo giãn cột sống cổ

Một số bài tập kéo giãn cột sống cổ đơn giản, giúp giảm đau mỏi cổ vai gáy, tăng lưu thông máu và hỗ trợ điều trị chóng mặt, hoa mắt:

• Gập – ngửa cổ
  • Ngồi hoặc đứng thẳng, giữ lưng và vai thư giãn.
  • Từ từ cúi đầu về phía trước, cảm nhận phần sau gáy được kéo giãn (giữ 5 giây).
  • Sau đó từ từ ngửa cổ ra sau, mắt nhìn lên trần nhà (giữ 5 giây).
  • Thực hiện 5–10 lần.
•  Nghiêng đầu sang hai bên
  • Đứng thẳng và thả lỏng vai.
  • Nghiêng đầu từ từ sang bên phải, cố gắng để tai phải tiến gần vai phải (không nhấc vai).
  • Giữ 5–10 giây, sau đó đổi bên.
  • Thực hiện 5–10 lần mỗi bên.
• Xoay cổ (Rotation)
  • Ngồi thẳng lưng và mắt nhìn về trước.
  • Từ từ xoay đầu sang bên phải cho đến khi cảm thấy căng nhẹ ở cổ.
  • Giữ 5 giây rồi quay về tư thế ban đầu.
  • Lặp lại với bên trái.
  • Thực hiện 10 lần mỗi bên.
• Kéo giãn cổ bằng tay (Manual stretch)
  • Ngồi thẳng, dùng tay phải đặt lên đầu bên trái.
  • Nhẹ nhàng kéo đầu nghiêng sang phải để giãn cơ cổ bên trái.
  • Giữ 20–30 giây rồi đổi bên.
  • Lặp lại 3–5 lần mỗi bên.

5. Xoa bóp, massage đúng cách

Xoa bóp và massage là phương pháp trị liệu đơn giản nhưng mang lại hiệu quả trong việc giảm đau cổ vai gáy gây chóng mặt do căng cơ hoặc giảm tuần hoàn máu. Khi được thực hiện đúng cách, massage giúp thư giãn cơ, giải phóng điểm co cứng (trigger points), kích thích tuần hoàn máu và giảm áp lực lên dây thần kinh vùng cổ – gáy.

Người bệnh có thể tự massage nhẹ nhàng tại nhà hoặc nhờ chuyên viên trị liệu hỗ trợ. Một số động tác cơ bản như: dùng đầu ngón tay day ấn vùng cơ sau gáy, miết nhẹ dọc hai bên cổ, bóp nhẹ hai bả vai và dùng ngón tay cái ấn vào các điểm đau (không quá mạnh). Mỗi lần massage nên kéo dài 10–15 phút, có thể kết hợp với tinh dầu thảo dược hoặc chườm ấm để tăng hiệu quả thư giãn.

6. Phẫu thuật

Khi các phương pháp điều trị nội khoa và phục hồi chức năng không đem lại hiệu quả hoặc trong trường hợp nặng như thoát vị đĩa đệm cổ chèn ép tủy, hẹp ống sống cổ có nguy cơ gây liệt, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định phẫu thuật. Mục tiêu của phẫu thuật là giải phóng chèn ép, tái cấu trúc vùng tổn thương và khôi phục chức năng vận động. Tuy nhiên, đây là phương án cuối cùng, cần được đánh giá kỹ lưỡng và thực hiện tại các bệnh viện chuyên khoa có đầy đủ trang thiết bị và đội ngũ phẫu thuật chuyên nghiệp.

Biện pháp phòng ngừa đau cổ vai gáy chóng mặt

Để hạn chế nguy cơ đau cổ vai gáy kèm theo chóng mặt, hoa mắt người bệnh cần chủ động xây dựng lối sống lành mạnh và duy trì các thói quen tốt trong sinh hoạt hằng ngày. Cụ thể:

1. Điều chỉnh tư thế và lối sống

Việc thay đổi tư thế sinh hoạt hàng ngày đóng vai trò quan trọng trong điều trị và ngăn ngừa đau cổ vai gáy chóng mặt hoa mắt. Người bệnh nên tránh ngồi làm việc quá lâu ở một tư thế, đặc biệt là tư thế cúi đầu hoặc gập cổ. Cứ sau 30–60 phút làm việc, nên đứng dậy đi lại hoặc thực hiện vài động tác giãn cơ nhẹ nhàng. Bên cạnh đó, cần sử dụng bàn ghế có chiều cao phù hợp, màn hình máy tính ngang tầm mắt, tránh gối quá cao khi ngủ và nên nằm ngửa hoặc nghiêng nhẹ để giảm áp lực lên vùng cổ.

2. Tập thể dục thường xuyên

Các bài tập giãn cơ vùng cổ vai gáy giúp hỗ trợ phòng ngừa tình trạng đau cổ vai gáy chóng mặt hoa mắt

Duy trì thói quen vận động và tập thể dục đều đặn không chỉ giúp duy trì sức khỏe hệ thống xương khớp của cơ thể mà còn giúp phòng ngừa tình trạng đau cổ vai gáy chóng mặt. Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, yoga hay giãn cơ vùng cổ gáy giúp tăng tuần hoàn máu, giảm căng cơ và tăng cường sự dẻo dai cho hệ cơ xương khớp. Bạn nên lựa chọn bài tập phù hợp với thể trạng và thực hiện đúng kỹ thuật để tránh chấn thương hoặc làm trầm trọng thêm triệu chứng.

3. Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến đau cổ vai gáy kèm theo chóng mặt. Qua kết quả kiểm tra, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng cột sống, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và tư vấn chế độ dinh dưỡng, luyện tập, nghỉ ngơi hợp lý để bảo vệ sức khỏe cơ xương khớp, nhờ đó phòng ngừa được tình trạng đau cổ vai gáy chóng mặt.

Đau cổ vai gáy chóng mặt không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn tiềm ẩn nhiều bệnh lý nguy hiểm, đe dọa đến sức khỏe người bệnh. Việc chủ động thăm khám, điều chỉnh tư thế, rèn luyện thể chất và kiểm tra sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa và cải thiện tình trạng này. Nếu bạn thường xuyên gặp phải triệu chứng đau cổ vai gáy chóng mặt hoa mắt, đừng chủ quan, hãy tìm đến cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán nguyên nhân và điều trị kịp thời.