Trang chủ - Bệnh xương khớp - Bệnh lý khác - Khô khớp ở người trẻ và giải pháp phòng tránh
Nhiều người cho rằng khô khớp là tình trạng ảnh hưởng đến người già hoặc những người mắc các bệnh khớp mạn tính như thoái hóa khớp hoặc viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, đau khớp do khô khớp ngày càng phổ biến hơn ở giới trẻ. Vậy, khô khớp ở người trẻ có phải là dấu hiệu cảnh báo sớm bệnh lý về khớp không? Cùng JEX tìm hiểu rõ hơn ở bài viết sau đây.
Khô khớp ở người trẻ là tình trạng giảm lượng dịch khớp (dịch bôi trơn tự nhiên) trong các khớp xương, khiến khớp vận động kém linh hoạt và dễ phát ra tiếng “lạo xạo” khi cử động. Bình thường, dịch khớp giúp giảm ma sát và nuôi dưỡng sụn khớp, nhưng khi lượng dịch này suy giảm, các bề mặt khớp sẽ cọ xát trực tiếp vào nhau, gây khó chịu khi chuyển động.
Ở người trẻ, tình trạng khô khớp có thể xuất hiện sớm do các yếu tố như ít vận động, ngồi lâu, sai tư thế, chấn thương hoặc thiếu hụt dinh dưỡng. Đa số ở giai đoạn mới, các triệu chứng thường không quá nghiêm trọng, nhưng nếu không cải thiện sớm, khô khớp có thể khiến khớp nhanh thoái hóa và ảnh hưởng đến khả năng vận động về lâu dài.
Các triệu chứng khô dịch ở khớp gối có thể khác nhau ở mỗi người, nhưng nhìn chung có thể biểu hiện bằng các triệu chứng điển hình như:
Những triệu chứng này có thể tương tự nhiều bệnh lý khác, tuy nhiên, nếu có một vài biểu hiện trên nên chủ động thăm khám để xác định nguyên nhân gây khô khớp.
Nguyên nhân gây ra hiện tượng khô khớp ở giới trẻ là do một số yếu tố như sau:
Một trong những yếu tố hàng đầu gây ra khô khớp là ít vận động. Thói quen ít vận động, ngồi lâu làm giảm lưu lượng máu đến các mô khớp và làm yếu các cơ xung quanh. Theo thời gian, các khớp mất đi chất bôi trơn và độ linh hoạt tự nhiên, dẫn đến cứng khớp và khó chịu ngay cả khi thực hiện các động tác cơ bản.
Khi cơ thể không được vận động thường xuyên, các khớp ít được “bôi trơn”, làm giảm khả năng tiết và lưu thông dịch khớp, lâu dần dẫn đến cảm giác khô cứng, kém linh hoạt.
Người trẻ hiện nay nhận thức rõ những lợi ích của việc tập thể dục thể thao, tuy nhiên nhiều người có xu hướng ép bản thân quá vận động/tập thể thao quá sức mà không có sự chuẩn bị đúng cách. Việc tăng cường độ tập luyện đột ngột, các động tác lặp đi lặp lại có tác động mạnh sẽ gây áp lực quá mức lên các khớp.
Thiếu hụt các dưỡng chất quan trọng như collagen (đặc biệt là collagen type 2 không biến tính), glucosamine, vitamin D, vitamin B12, canxi… sẽ làm giảm khả năng nuôi dưỡng sụn khớp và giảm sản xuất dịch khớp.
Các axit béo thiết yếu, đặc biệt là omega-3, có đặc tính chống viêm có thể góp phần gây viêm trong các khớp, dẫn đến khó chịu và cứng khớp.
Dịch khớp được tạo ra từ màng hoạt dịch và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nguồn dinh dưỡng mà cơ thể hấp thụ hằng ngày. Người thường xuyên lựa chọn thực phẩm có “calo rỗng” như đồ ăn nhanh, dầu mỡ, đường và thực phẩm chế biến sẵn… có thể làm kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể. Tình trạng viêm kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sụn khớp mà còn làm suy giảm chất lượng dịch khớp, khiến khả năng bôi trơn bị giảm sút rõ rệt.
Bên cạnh đó, người uống ít nước cũng khiến lượng dịch khớp giảm theo, bởi vì dịch khớp vốn có thành phần chủ yếu là nước.
Thừa cân – béo phì là một yếu tố nguy cơ gây đau và khô khớp ở người trẻ. Việc thừa cân gây áp lực đáng kể lên các khớp chịu lực, đặc biệt là khớp gối và khớp hông. Áp lực trọng lượng đè lên các khớp khiến quá trình thoái hóa sụn khớp nhanh hơn, làm giảm khả năng giữ nước và đàn hồi. Khi sụn bị tổn thương, quá trình sản sinh và duy trì dịch khớp cũng bị ảnh hưởng, từ đó dẫn đến tình trạng khô khớp và giảm khả năng vận động.
Các chấn thương cũ như bong gân, trật khớp, tổn thương sụn khớp… khiến chức năng bôi trơn của dịch khớp có thể bị suy giảm do thay đổi cấu trúc các phân tử như hyaluronic acid và lubricant – những thành phần quan trọng giúp giảm ma sát trong khớp. Điều này giải thích vì sao người trẻ, dù chưa bị lão hóa, vẫn có thể gặp tình trạng khô khớp nếu duy trì thói quen sinh hoạt không hợp lý.
Bên cạnh đó, yếu tố nội tiết tố cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe khớp. Các hormone như estrogen, testosterone có ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp collagen, duy trì mật độ xương và chất lượng dịch khớp. Khi nội tiết tố bị rối loạn (do căng thẳng, thức khuya, thay đổi sinh lý hoặc bệnh lý), khả năng tái tạo sụn và tiết dịch khớp suy giảm, dẫn đến khô khớp, các khớp kém linh hoạt và dễ tổn thương hơn.
Rách hoặc tổn thương dây chằng ở đầu gối có thể gây mất dịch trong khớp.
Khô dịch khớp dai dẳng vừa gây đau đớn, cứng khớp và dẫn đến thoái hóa khớp sớm nếu không điều trị kịp thời. Đây là một số phương pháp điều trị khô khớp được sử dụng tại các bệnh viện:
Xem thêm: Khô khớp uống thuốc gì? Những lưu ý giúp dùng thuốc an toàn
Cơ thể chúng ta có thể tự sản sinh ra dịch khớp, nhưng theo quá trình lão hóa tự nhiên, lượng dịch khớp sẽ giảm đi. Tuy nhiên, không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi, tình trạng khô khớp ở người trẻ ngày càng phổ biến, việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa khô khớp là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số cách để phòng ngừa khô khớp ở giới trẻ:
Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng giảm cân có thể giúp ngăn ngừa viêm khớp và cải thiện chất lượng dịch khớp, nhờ giảm tải trọng lên các khớp. Trên thực tế, một số nghiên cứu cho thấy cứ mỗi pound (0.45kg) cân nặng giảm đi, tải trọng tác động lên đầu gối mỗi bước đi trong các hoạt động hàng ngày xuống còn 4 lần.
Giảm khẩu phần ăn, lựa chọn thực phẩm và chế độ ăn uống lành mạnh hơn, cùng với việc vận động thể chất và ngủ đủ giấc là một số cách hiệu quả nhất để giảm cân và duy trì cân nặng khỏe mạnh, đồng thời giảm thiểu đau khớp và viêm khớp.
Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và cải thiện khô khớp ở người trẻ. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp nuôi dưỡng sụn khớp, tăng tiết dịch khớp và giảm viêm hiệu quả:
Ở người trẻ hoàn toàn có thể cải thiện nếu can thiệp đúng cách và kịp thời. Thay vì chỉ xử lý triệu chứng, việc kết hợp giữa điều chỉnh lối sống và bổ sung các dưỡng chất chuyên biệt như Collagen Type II không biến tính, Collagen Peptide thủy phân, Chondroitin Sulfate, Eggshell Membrane và Turmeric Root… giúp nuôi dưỡng sụn khớp từ bên trong, tăng tiết dịch khớp và phục hồi độ linh hoạt tự nhiên của khớp, đặc biệt là ở người trẻ.
Khi kết hợp, các thành phần này không chỉ giúp tăng độ linh hoạt của khớp mà còn hỗ trợ phòng ngừa khô dịch khớp và làm chậm quá trình thoái hóa, giúp khớp vận động êm ái và bền bỉ hơn.
Thói quen sinh hoạt phòng ngừa khô khớp để duy trì khớp khỏe mạnh và linh hoạt, bao gồm:
Màng hoạt dịch sản sinh ra dịch khớp và quá trình sản sinh này tăng lên khi tập thể dục, nhờ làm tăng lưu thông dịch và chất dinh dưỡng đến các màng này. Vì vậy, những người có đặc thù công việc ít vận động nên sắp xếp và duy trì hoạt động thể chất sau giờ làm để kích thích sự bôi trơn trong các khớp. Bạn có thể chọn các bài tập như:
Có thể kết hợp nhiều hoạt động khác nhau vào thói quen tập luyện để tác động toàn diện và giảm thiểu áp lực lên các khớp.
Tai nạn, té ngã và chấn thương thể thao có thể gây tổn thương đáng kể cho các khớp, dẫn đến đau, sưng và giảm chất lượng dịch khớp.
Những người trẻ, nhất là nhóm người có tính chất công việc cần phải hoạt động chân tay liên tục, việc nặng nhọc, giáo viên thể hình… nên cố gắng giảm thiểu các chấn thương như: bong gân, trật khớp hay tổn thương sụn… Để hạn chế nguy cơ này, bạn nên khởi động kỹ trước khi vận động, tập luyện đúng kỹ thuật, sử dụng dụng cụ bảo hộ khi chơi thể thao và tránh các động tác quá sức.
Khô khớp ở người trẻ tuy không quá nguy hiểm nhưng có thể ảnh hưởng lâu dài nếu không được kiểm soát đúng cách. Để phòng ngừa và cải thiện chất lượng dịch khớp, mỗi người nên xây dựng lối sống lành mạnh, duy trì vận động hợp lý và bổ sung dinh dưỡng đầy đủ sẽ giúp cải thiện dịch khớp, tăng độ linh hoạt và bảo vệ sụn khớp hiệu quả.
Những thông tin, bài viết trên website Jex.com.vn chỉ dành cho mục đích tham khảo, tra cứu thông tin. Không thay thế cho việc chẩn đoán, khám và điều trị y khoa. Do đó JEX không chịu trách nhiệm về những trường hợp tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ